MÙA VU LAN – NGHĨ VỀ ÂN ĐỨC SINH THÀNH

Mỗi năm, cứ đến mùa Vu Lan, giữa những ngày tháng tưởng như vẫn bình thường ấy, lòng người bỗng chậm lại.

Ta nghe một tiếng kinh. Thấy một đóa hoa. Nhìn một mái tóc bạc. Hay chỉ đơn giản là bắt gặp bóng dáng một người mẹ đang lặng lẽ ngồi bên hiên nhà... Tự nhiên trong lòng mình có một khoảng rất sâu được đánh thức. Khoảng ấy gọi là ân sinh thành.

Có những ân nghĩa trong cuộc đời, ta có thể trả bằng tiền bạc. Có những món nợ, ta có thể trả bằng thời gian. Nhưng có một món nợ mà càng sống lâu, ta càng thấy mình chưa trả được bao nhiêu. Đó là ân cha mẹ.

Cha mẹ đã cho ta một thân người. Nhưng không chỉ cho ta một thân người. Cha mẹ cho ta những năm tháng đầu tiên của cuộc đời. Cho ta từng bữa ăn, giấc ngủ. Cho ta đôi bàn tay khi ta chưa biết tự đứng. Cho ta một mái nhà khi ta chưa biết thế nào là cuộc đời.

Và có khi, cha mẹ đã dành gần như cả cuộc đời mình để lo cho một đứa con, trong khi đứa con ấy lớn lên lại bận rộn với chính cuộc đời của mình.

Ngày nhỏ, ta nghĩ cha mẹ mạnh mẽ lắm. Mẹ lúc nào cũng có thể thức dậy nấu cơm. Cha lúc nào cũng có thể đi làm. Ta đau một chút thì cha mẹ lo lắng. Ta buồn một chút thì cha mẹ tìm cách dỗ dành. Ta tưởng những điều ấy sẽ còn mãi.

Cho đến một ngày... Ta nhận ra tóc mẹ đã bạc. Bước chân của cha đã chậm. Đôi mắt từng nhìn ta thật rõ nay đã không còn tinh anh như trước. Và có những lúc ta giật mình tự hỏi: “Mình còn bao nhiêu thời gian để được gọi hai tiếng: cha ơi, mẹ ơi?”

Trong giáo pháp của Đức Phật, chữ hiếu không phải chỉ là một tình cảm đẹp của thế gian. Hiếu còn là một phần rất sâu của con đường tu tập. Bởi vì một người học Phật mà biết thương tất cả chúng sinh, nhưng lại thờ ơ với cha mẹ của mình, thì lòng từ ấy vẫn còn thiếu một nền tảng rất quan trọng.

Cha mẹ chính là những người mà ta mang một món ân rất lớn ngay từ khi chưa biết nói một câu “cảm ơn”. Vì vậy, Đức Phật dạy người con phải biết nhớ ân, biết kính trọng, phụng dưỡng và tìm cách làm lợi ích cho cha mẹ.

Nhưng Phật pháp còn đi xa hơn thế. Nếu chỉ cho cha mẹ cơm ăn, áo mặc, thuốc men, tiền bạc... thì đó là báo hiếu. Nhưng nếu có thể giúp cha mẹ biết điều lành, tránh điều dữ, biết nhân quả, biết làm phước, biết tu tập, thì đó là một sự báo hiếu sâu hơn. Bởi vì tiền bạc chỉ giúp cha mẹ được một phần đời sống. Còn thiện pháp có thể giúp cha mẹ thay đổi cả hướng đi của đời sống.

Ta cho cha mẹ một căn nhà, căn nhà ấy có thể che mưa nắng. Ta cho cha mẹ một số tiền, số tiền ấy có thể giúp cha mẹ bớt khó khăn. Nhưng nếu ta giúp cha mẹ khởi một niệm thiện, làm một việc lành, biết buông một oán hận, biết niệm một câu Nam-mô A-di-đà Phật, biết hướng tâm về Tam bảo... thì những hạt giống ấy có thể trở thành hành trang rất quý trên con đường sinh tử. Đó mới là điều người con học Phật cần suy nghĩ trong mùa Vu Lan.

Có một điều rất lạ trong tình cảm cha mẹ. Khi còn nhỏ, ta cần cha mẹ. Khi lớn lên, ta tưởng mình không còn cần cha mẹ nữa. Nhưng thật ra, càng trưởng thành, ta càng hiểu rằng: người cần cha mẹ không chỉ là đứa trẻ ngày xưa. Mà đôi khi chính người lớn hôm nay vẫn cần một cuộc gọi của mẹ. Vẫn cần một câu hỏi: “Con ăn cơm chưa?” Vẫn cần một người đứng ở cửa chờ mình về.

Chỉ có điều... đến một lúc nào đó, người đứng ở cửa ấy không còn nữa. Và lúc ấy, ta mới hiểu: Có những thứ trên đời này, mất rồi không thể mua lại bằng bất cứ giá nào. Ta có thể kiếm lại tiền. Có thể mua lại một căn nhà. Có thể bắt đầu lại một công việc. Nhưng không thể mua lại một buổi chiều được ngồi bên mẹ. Không thể mua lại một lần được nghe cha gọi tên mình. Không thể quay lại ngày xưa để nói: “Cha mẹ ơi, con biết ơn.”

Cho nên, Vu Lan không chỉ dành cho người đã mất. Vu Lan còn là lời nhắc nhở dành cho những người đang còn cha, còn mẹ. Nếu cha mẹ còn sống, xin đừng chỉ đợi đến ngày Vu Lan mới nhớ đến cha mẹ. Một cuộc điện thoại. Một bữa cơm. Một lời nói nhẹ nhàng. Một chút kiên nhẫn. Một lần đưa cha mẹ đi chùa. Một lần cùng cha mẹ niệm Phật. Đôi khi đó chính là những đóa hoa Vu Lan đẹp nhất.

Không cần phải điều gì quá lớn lao. Bởi cha mẹ nhiều khi không cần con mình thành đạt đến mức nào. Cha mẹ chỉ mong con mình sống tử tế. Sống bình an. Biết thương người. Biết tránh điều ác. Và biết trở về.

Nhưng cũng có những người mùa Vu Lan này không còn cha mẹ nữa. Có người cài lên ngực một đóa hoa trắng. Có người đứng trước bàn thờ, nhìn di ảnh cha. Có người nhìn ảnh mẹ thật lâu mà không nói được câu nào. Nếu bạn đang ở trong hoàn cảnh ấy, xin đừng nghĩ rằng: “Cha mẹ mất rồi thì mình còn làm gì được nữa?”

Theo giáo pháp nhà Phật, người đã khuất không phải là một câu chuyện đã hoàn toàn chấm dứt. Người sống vẫn có thể tạo phước. Vẫn có thể hành thiện. Vẫn có thể tu tập. Vẫn có thể đem công đức ấy hồi hướng cho người thân đã quá vãng. Cho nên, thay vì chỉ khóc thương cha mẹ, ta có thể biến nỗi thương ấy thành một đời sống tốt đẹp hơn. 

Cha mẹ đã mất rồi. Ta không thể mang cha mẹ trở lại. Nhưng ta có thể sống sao cho những gì cha mẹ từng gieo nơi mình không bị mất đi.

Cha mẹ từng dạy ta sống tử tế... thì ta hãy sống tử tế. Cha mẹ từng thương người... thì ta hãy tiếp tục thương người. Cha mẹ từng khuyên ta làm lành... thì ta hãy làm lành.

Và mỗi khi làm được một việc thiện, ta có thể thành tâm hồi hướng: “Nguyện đem công đức này hồi hướng cho cha mẹ hiện tiền được tăng trưởng phước lành, thân tâm an lạc; cha mẹ quá vãng được nương nhờ công đức, lìa khổ được vui, tăng trưởng thiện duyên, sớm được sinh về cảnh giới an lành.”

Đó không chỉ là một lời nguyện. Đó là cách để tình thương tiếp tục đi qua cái chết.

Có lẽ điều đẹp nhất mà Phật pháp trao cho chữ hiếu là giúp chúng ta hiểu: Báo hiếu không phải chỉ làm cho cha mẹ vui, mà còn giúp cha mẹ bớt khổ. Không phải chỉ lo cho cha mẹ một đời sống đầy đủ, mà còn giúp cha mẹ có thêm một hướng đi tốt đẹp cho đời sống tinh thần. Không phải chỉ thương cha mẹ bằng nước mắt, mà thương bằng sự tu sửa chính mình.

Bởi đôi khi điều cha mẹ cần nơi người con không phải là một bó hoa thật lớn. Mà là một người con biết sống hiền thiện. Không phải là một mâm lễ thật đầy. Mà là một tấm lòng biết làm phước. Không phải là những lời nói thật hay trong ngày Vu Lan. Mà là sự thay đổi thật sự trong đời sống sau ngày Vu Lan.

Nếu vì nhớ mẹ mà ta biết nói lời dịu dàng hơn... Nếu vì thương cha mà ta biết sống có trách nhiệm hơn... Nếu vì biết ơn cha mẹ mà ta bớt sân giận... bớt hơn thua... bớt làm tổn thương người khác... siêng năng niệm Phật hơn... siêng làm việc thiện hơn... thì đó chính là lúc ân cha mẹ đang tiếp tục nở hoa trong chính đời sống của chúng ta.

Mùa Vu Lan rồi cũng sẽ qua. Hoa hồng trên ngực áo rồi cũng sẽ được tháo xuống. Những bài viết về Vu Lan trên mạng xã hội rồi cũng sẽ chìm xuống giữa bao nhiêu dòng tin mới. Nhưng xin đừng để tấm lòng biết ơn cũng trôi qua theo mùa Vu Lan.

Nếu cha mẹ còn... hãy thương khi còn có thể thương. Hãy nói lời yêu thương khi còn có thể nói. Hãy trở về khi còn có thể trở về. Đừng chờ đến lúc trước mặt chỉ còn một di ảnh, rồi mới nói:

“Con thương mẹ.”

“Con nhớ cha.”

Nếu cha mẹ đã mất... xin hãy biến nỗi nhớ thành công đức.

Một câu Phật hiệu. Một thời kinh. Một việc thiện. Một lần phóng sanh. Một bữa cơm giúp người nghèo. Một lời tha thứ. Một lần nhẫn nhịn. Một đời sống chân thật và thiện lành. Tất cả đều có thể trở thành những đóa hoa dâng lên cha mẹ.

Và sâu xa hơn nữa... khi ta bước vào con đường tu học, ta sẽ dần hiểu rằng cha mẹ không chỉ là người sinh ra ta. Cha mẹ cũng là một nhân duyên rất lớn giúp ta có được thân người để biết thiện ác, biết nhân quả, biết tu hành và biết tìm đường thoát khỏi những khổ đau của cuộc đời.

Cho nên, báo hiếu rốt ráo không phải chỉ là làm cho cha mẹ được vui trong một đời. Mà là cùng nhau gieo những nhân lành để đời này bớt khổ, đời sau bớt khổ, và cuối cùng cùng hướng đến con đường giải thoát. Đó là chữ hiếu nhìn bằng đôi mắt của Phật pháp.

Nếu hôm nay chúng ta còn cha, còn mẹ... xin hãy cúi đầu thật sâu. Không cần nói điều gì lớn lao. Chỉ cần thầm nói:

“Con cảm ơn cha mẹ.”

Cảm ơn vì đã cho con có mặt trên cuộc đời. Cảm ơn vì những tháng năm cha mẹ đã hy sinh mà con nhiều khi chưa từng hiểu hết. Cảm ơn vì những điều cha mẹ làm được. Và cả những điều cha mẹ chưa làm được.

Bởi cha mẹ cũng chỉ là những con người đang học cách sống, cũng có những vụng về, những khổ đau và những giới hạn của riêng mình.

Xin cho con đủ hiểu để thương. Đủ thương để tha thứ. Đủ biết ơn để sống tốt. Và đủ tỉnh thức để không chỉ thương cha mẹ bằng cảm xúc, mà còn biết báo ân bằng con đường tu tập.

Nam-mô Đại Hiếu Mục-kiền-liên Bồ-tát Ma-ha-tát.

Nam-mô A-di-đà Phật.