GIỚI THIỆU
“Hộ niệm là một pháp tu” là những lời chia sẻ, nhắc nhở và hướng dẫn về pháp
niệm Phật – hộ niệm của cư sĩ Diệu Âm, được hình thành từ quá trình cộng tu và
tự nhắc nhở nhau trong một đạo tràng nhỏ tại Brisbane, Úc Đại Lợi.
Tài liệu “Tóm tắt Hộ niệm là một pháp tu”
được thực hiện với mong muốn giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và ghi nhớ những ý
chính trong các buổi tọa đàm. Qua từng bài, những vấn đề tưởng như chỉ dành cho
lúc lâm chung được nhìn lại như một phần của quá trình tu tập hằng ngày: củng
cố Tín-Nguyện-Hạnh, học cách buông xả, giữ gìn thân khẩu ý,
hóa giải những vướng mắc và chuẩn bị cho giờ phút cuối đời.
Đây không phải là sự thay thế cho nội dung đầy đủ của
tác phẩm, mà là một bản chắt lọc để đọc nhanh, nghe lại và suy ngẫm.
Hy vọng tài liệu có thể giúp người hữu duyên nắm được mạch tư tưởng chính, từ
đó quay về thực hành trong đời sống thay vì chỉ hiểu bằng lý thuyết.
Nếu mỗi bài đọc xong giúp chúng ta biết niệm Phật chân thành hơn, sống
nhẹ nhàng hơn, buông xả hơn và chủ động chuẩn bị cho chính mình, thì đó cũng là
chút lợi lạc mà tài liệu này mong được góp phần mang lại.
1. Tóm tắt Tọa đàm 1
Chúng ta thường nghĩ rằng hộ niệm là việc chỉ bắt đầu khi
một người bệnh nặng, sắp lâm chung. Khi ấy, gia đình mời ban hộ niệm đến, mọi
người ngồi bên cạnh và cùng nhau niệm “Nam-mô A-di-đà Phật”. Nhưng nếu chỉ hiểu
như vậy thì chúng ta đã bỏ qua một điều rất quan trọng: hộ niệm không phải
là việc đợi đến lúc lâm chung mới làm, mà phải được học và thực hành ngay từ
khi còn khỏe mạnh.
Bởi
vì chúng ta niệm Phật là để cầu vãng sanh. Muốn vãng sanh thì không thể chỉ
biết niệm Phật mà còn cần biết mình phải làm gì khi đối diện với những chướng
ngại lúc cuối đời. Đó chính là lý do chúng ta cần học pháp hộ niệm.
Hộ
niệm nhìn qua tưởng như đơn giản, nhưng khi trực tiếp đối diện với một người
đang bệnh nặng hoặc sắp lìa đời, chúng ta mới thấy mỗi trường hợp hoàn toàn
khác nhau. Có người cần được khai thị để buông bỏ chấp trước; có người cần được
giúp tháo gỡ những vướng mắc trong lòng; có trường hợp phải biết cách điều giải
những oan gia trái chủ; có trường hợp lại cần một phương pháp ứng xử khác. Nếu
người hộ niệm không hiểu nguyên tắc và không có kinh nghiệm thực hành thì dù
rất thương người bệnh, rất muốn giúp đỡ, vẫn có thể không biết phải làm gì.
Vì
vậy, học hộ niệm cũng chính là học cách tự cứu mình. Khi đi hộ niệm cho
người khác, chúng ta có cơ hội chứng kiến những tình huống thực tế, biết được
những khó khăn có thể xảy ra lúc lâm chung và học cách đối diện với chúng. Một
ngày nào đó, chính chúng ta cũng sẽ phải đối diện với giờ phút ấy. Khi đó,
những gì đã học và đã thực hành có thể trở thành sự chuẩn bị cần thiết cho
chính mình.
Đừng
nghĩ rằng chỉ cần mình niệm Phật lâu năm thì lúc lâm chung nhất định sẽ thuận
lợi. Càng tu, những chướng ngại đôi khi càng vi tế. Có những điều bình thường
chúng ta không nhận ra, nhưng đến lúc bệnh nặng, tâm thần yếu đuối, nghiệp lực
và những sự chấp trước có thể trở thành những trở ngại rất lớn.
Cho
nên, hộ niệm không phải chỉ là một việc làm vì tình cảm hay sự quan tâm đối với
người bệnh. Đây là một pháp công phu có phương pháp, có trình tự và cần được
học hỏi nghiêm túc. Chúng ta cần vừa niệm Phật, vừa học cách hộ niệm; vừa
tu cho mình, vừa biết cách trợ duyên cho người khác.
Nếu
thật sự xem vãng sanh là mục tiêu của đời tu, thì chúng ta không nên né tránh
việc học hộ niệm. Mỗi lần có cơ hội tham gia một cuộc hộ niệm, hãy xem đó là
một lần học tập và thực hành. Giúp một người khác chuẩn bị cho giờ phút cuối
cùng cũng chính là đang chuẩn bị cho chính mình.
Hộ
niệm không bắt đầu từ lúc lâm chung. Hộ niệm bắt đầu từ ngay hôm nay – từ lúc
chúng ta còn khỏe mạnh, còn có thể học, có thể tu và có thể chuẩn bị cho con
đường vãng sanh của chính mình.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
2. Tóm tắt Tọa đàm 2
Muốn vãng sanh về Tây Phương
Cực Lạc, điều căn bản là phải có đầy đủ Tín-Nguyện-Hạnh. Vì vậy, hộ niệm không phải
là việc ban hộ niệm đến ngồi bên cạnh người bệnh, niệm “A-di-đà Phật” thay cho
họ rồi chờ họ được vãng sanh. Hộ niệm là giúp người bệnh giữ được niềm tin,
phát nguyện vãng sanh và tự mình chí thành niệm Phật. Ba điều ấy phải được
chính người bệnh thực hiện.
Chính vì vậy, nếu đợi đến
lúc người bệnh hấp hối, mê man hoặc bất tỉnh mới mời ban hộ niệm thì nhiều khi
đã quá muộn. Khi ấy người bệnh không còn tỉnh táo để nghe lời hướng dẫn, không
còn khả năng phát nguyện và cũng không thể tự mình niệm Phật. Ban hộ niệm không
phải là thần thánh; họ chỉ có thể tận tâm hỗ trợ, còn người được hộ niệm vẫn
phải tự thực hiện Tín-Nguyện-Hạnh của mình.
Cho nên, học hộ niệm phải
bắt đầu từ khi còn khỏe, còn tỉnh táo. Không thể chỉ nhìn thấy một nhóm người
ngồi quanh người bệnh niệm Phật rồi nghĩ rằng hộ niệm đơn giản như vậy. Muốn
giúp một người vãng sanh, phải hiểu phương pháp, phải biết cách hướng dẫn và
phải từng tham gia thực tế. Chính những lần đi hộ niệm sẽ giúp chúng ta hiểu
được lúc người bệnh gặp chướng ngại thì cần làm gì, đồng thời cũng chuẩn bị cho
chính mình một con đường khi ngày ra đi đến.
Một điều khác cũng được nhắc
nhở rất sâu sắc là đừng quá kỳ vọng vào “Nhất tâm bất loạn”. Mong muốn niệm
Phật được Nhất tâm bất loạn là điều tốt. Nhưng Nhất tâm bất loạn là kết quả của
công phu, chứ không phải một mục tiêu có thể định sẵn bằng thời gian: vài
tháng, một năm hay vài năm nhất định phải đạt được. Nếu chỉ chăm chú nghĩ đến
cảnh giới chứng đắc mà quên tu tập, quên giữ tâm thanh tịnh thì chẳng khác nào
đặt cái cày trước con trâu mà mong ruộng tự được cày xới.
Công phu niệm Phật trước hết
phải là chí thành chí kính, giữ tâm khiêm nhường, chân thật và
tha thiết cầu vãng sanh. Đừng vì ham thích chứng đắc, hiếu kỳ trước những điều
lạ hoặc nghe ai nói về những cảnh giới đặc biệt mà vội chạy theo. Cái quan
trọng không phải là tìm một cảnh giới để chứng, mà là bền bỉ tu tập, giữ vững
niềm tin nơi Đức Phật A-di-đà, tha thiết nguyện vãng sanh và thành tâm niệm câu
“A-di-đà Phật”.
Hộ niệm vì thế không phải
một việc làm bên ngoài mà là sự hỗ trợ trực tiếp cho công phu Tín-Nguyện-Hạnh
của người niệm Phật. Khi chúng ta biết chuẩn bị từ lúc còn khỏe, biết cùng nhau
tu tập và hỗ trợ nhau trong lúc bệnh nặng, thì đến giờ phút cuối cùng sẽ bớt sơ
suất và có thêm sự nâng đỡ cần thiết.
Đời người nhất định có ngày xả bỏ báo thân.
Với người niệm Phật, điều quan trọng không phải chỉ là chết như thế nào, mà là
chuẩn bị thế nào để ngày ấy trở thành bước đi về Tây Phương Cực Lạc. Vì vậy,
hãy học hộ niệm ngay từ hôm nay, tham gia hộ niệm khi có cơ duyên và chỉnh đốn
lại chính pháp tu của mình. Học để biết cách giúp người khác, nhưng sâu xa hơn,
cũng là học cách chuẩn bị cho chính mình.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
3. Tóm tắt Tọa đàm 3
Muốn vãng sanh về Tây Phương
Cực Lạc, điều căn bản vẫn là Tín-Nguyện-Hạnh. Vì vậy, đi hộ niệm cho một người
không phải chỉ để ngồi bên cạnh họ niệm “A-di-đà Phật”, mà là giúp họ giữ vững
niềm tin, phát nguyện vãng sanh và chí thành niệm Phật. Nhưng sâu hơn nữa, mỗi
người phải tự chuẩn bị cho chính mình từ khi còn khỏe mạnh, còn tỉnh táo.
Trước hết là Tín.
Nếu chưa tin thì phải phát khởi niềm tin; nếu đã tin thì phải làm cho niềm tin
ấy vững vàng, không nửa tin nửa ngờ. Niềm tin là điểm khởi đầu của con đường
vãng sanh. Kế đến là Nguyện. Không chỉ tin mà phải thật sự tha
thiết cầu vãng sanh, thường xuyên phát nguyện và nhắc lại nguyện ấy trong đời
sống hằng ngày. Theo lời nhắc nhở của tác giả, vô thường không chờ đợi chúng ta
chuẩn bị xong mới đến, nên đừng để việc vãng sanh trở thành một ý định xa xôi.
Từ Tín và Nguyện phải đi đến
Hạnh, nghĩa là thực sự niệm Phật. Không nên đợi bệnh nặng mới
bắt đầu công phu. Khi còn khỏe thì tranh thủ từng giờ, từng phút để niệm
“A-di-đà Phật”; khi làm việc có thể niệm, lúc nghỉ ngơi cũng niệm, không có
chuỗi thì vẫn niệm. Điều quan trọng là chuyên tâm, chăm chú, thành tâm và khiêm
nhường niệm Phật, để câu Phật hiệu ngày càng trở nên quen thuộc với tâm mình.
Bởi nếu bình thường không
chịu niệm Phật, đến lúc bệnh nặng hoặc mê man bất tỉnh mới trông chờ ban hộ
niệm thì rất khó. Hộ niệm lúc ấy chỉ có thể hỗ trợ, nhắc nhở và tạo thuận duyên;
còn người bệnh phải có khả năng tiếp nhận, tin tưởng, phát nguyện và niệm Phật.
Vì vậy, đừng ỷ lại vào việc “sau này sẽ có ban hộ niệm”. Hộ niệm cuối
cùng vẫn phải bắt đầu từ sự tự tu của mỗi người.
Tác giả cũng nhắc chúng ta
nhìn thẳng vào sự vô thường. Hôm nay còn khỏe, ngày mai có thể bất ngờ mắc
bệnh; tuổi già, bệnh tật và cái chết không ai có thể tránh khỏi. Nếu sợ chết,
sợ mê man, sợ những cảnh khổ sau khi xả bỏ báo thân, thì cách thiết thực được
nhắc đến là càng phải tinh tấn niệm Phật, củng cố Tín-Nguyện-Hạnh ngay từ bây
giờ.
Một điểm rất đáng chú ý là
đừng xem hộ niệm như một việc của người khác dành cho mình. Hộ niệm chính là
một phương pháp giúp chúng ta tự chuẩn bị con đường ra đi. Khi niềm tin đã
vững, nguyện vãng sanh đã tha thiết và câu Phật hiệu đã được huân tập thường
xuyên, thì khi gặp bệnh duyên, chúng ta mới có nền tảng để tiếp nhận sự trợ
niệm của đạo hữu.
Vì vậy, thông điệp xuyên suốt của Tọa đàm 3
rất rõ: đừng chờ đến lúc lâm chung mới học hộ niệm, cũng đừng chờ người
khác cứu mình. Hãy tự chuẩn bị ngay từ hôm nay. Tin cho vững, nguyện
cho thiết, niệm Phật cho thành tâm. Hộ niệm cho người khác cũng chính là học
cách hộ niệm cho chính mình. Khi câu “A-di-đà Phật” đã thật sự trở thành công
phu hằng ngày, thì lúc vô thường đến, chúng ta mới có sự chuẩn bị cần thiết để
vững lòng cầu sanh Tây Phương.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
4. Tóm tắt Tọa đàm 4
Cuộc đời vô thường, không ai biết trước ngày mai sẽ
xảy ra chuyện gì. Mới tuần trước còn đến đạo tràng cộng tu, vậy mà chỉ một tuần
sau đã nằm trong bệnh viện, tình trạng nguy kịch. Biến cố có thể đến bất ngờ,
không cho chúng ta thời gian chuẩn bị.
Vì vậy, hộ niệm phải được chuẩn bị từ trước,
chứ không đợi đến khi người bệnh mê man mới gọi ban hộ niệm. Người tu cần củng
cố niềm tin vào câu A-di-đà Phật, phát nguyện vãng sanh tha thiết và tinh tấn
niệm Phật ngay khi còn khỏe mạnh. Bởi khi đã mất khả năng tỉnh táo, chúng ta có
thể không còn tự mình niệm Phật được nữa.
Nhưng chuẩn bị vãng sanh không chỉ là niệm Phật nhiều,
mà còn phải biết buông xả những điều đang trói buộc tâm mình:
thị phi, ganh tỵ, hơn thua, giận hờn, cống cao ngã mạn và tham luyến tiền tài,
danh lợi. Nếu miệng niệm Phật mà tâm vẫn đầy ganh ghét, chê bai, chống đối thì
chẳng những tự làm tổn hại việc tu mà còn có thể khiến người khác mất niềm tin
vào Phật pháp.
Niệm Phật phải đi đôi với sửa tâm. Còn giận thì tập
buông, còn tham luyến thì tập xả, còn nói lỗi người thì tập dừng lại. Đặc biệt,
người tha thiết cầu vãng sanh cần tập buông sự lưu luyến cõi Ta-bà, không để
tài sản và tình cảm trở thành sợi dây níu giữ tâm mình. Buông xả không có nghĩa
là bỏ trách nhiệm với gia đình, mà là không để những ràng buộc ấy chi phối tâm
nguyện vãng sanh.
Thầy Diệu Âm kể chuyện bà Triệu Vinh Phương, 99 tuổi,
khi chuẩn bị vãng sanh đã trao lại cho con sợi dây chuyền được mẹ truyền lại và
dặn đừng để bà nhìn thấy nữa. Câu chuyện cho thấy sự quyết tâm buông bỏ những
vật gắn bó lâu đời để tâm không còn lưu luyến.
Khi hiểu vô thường, người tu cũng có thể nhìn bệnh tật
và cái chết bằng tâm thế khác: còn thân thì dùng thân để niệm Phật; đến khi
thân không còn sử dụng được nữa thì buông thân, một lòng hướng về Tây Phương
Cực Lạc.
Hộ niệm sâu xa là tự chuẩn bị cho chính mình từ hôm
nay: tin cho vững, nguyện cho
tha thiết, niệm Phật chuyên cần và tập buông từng điều đang trói buộc tâm. Đừng
đợi đến bệnh viện mới nghĩ đến hộ niệm, bởi khi vô thường đến, sự chuẩn bị
trước có thể trở thành trợ duyên quan trọng cho phút lâm chung.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
5. Tóm tắt Tọa đàm 5
Hộ niệm không phải chờ đến
lúc một người sắp xả bỏ báo thân mới gọi ban hộ niệm đến. “Niệm” là niệm Phật,
“hộ” là hỗ trợ, giúp đỡ. Hộ niệm chính là người niệm Phật giúp người niệm Phật
giữ được sự ổn định để có cơ hội vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc.
Nếu chỉ nói niệm Phật mà
không có sự hộ niệm, thì người tu phải tự mình đạt đến cảnh giới Nhất Tâm Bất
Loạn. Nhưng theo lời giảng của Hòa thượng Tịnh Không được nêu trong tọa đàm,
điều này rất khó đối với phần đông người tu trong thời Mạt Pháp. Bởi chúng ta
vẫn còn chấp trước, vẫn còn phiền não và nghiệp chướng nhiều đời. Vì vậy, hộ
niệm trở thành một sự hỗ trợ rất quan trọng.
Tuy nhiên, hộ niệm không
phải là một sự bảo đảm rằng cứ được hộ niệm thì chắc chắn vãng sanh. Nếu người
niệm Phật vẫn giữ chặt những chấp trước như cạnh tranh, ganh tỵ, hơn thua, nói
xấu, khó chịu với người khác… thì chính những phiền não ấy có thể phá công phu
niệm Phật. Hộ niệm bên ngoài chỉ có thể hỗ trợ; còn việc buông xả trong tâm vẫn
phải do chính mình thực hiện.
Diệu Âm cũng nhắc đến vấn đề
oan gia trái chủ. Theo cách nhìn được trình bày trong tọa đàm, ngoài nghiệp
chướng và chấp trước của bản thân, những oán nghiệp đã tạo trong nhiều đời cũng
có thể trở thành chướng ngại trên đường tu. Vì vậy, càng phải tập buông bớt thị
phi, ganh tỵ, tranh chấp và những điều khiến tâm mình bất an.
Đặc biệt, đạo tràng chính là
nơi để chúng ta luyện công phu. Nơi có nhiều người thì tất nhiên có nhiều ý
kiến, sở thích và cách cư xử khác nhau. Người thích im lặng, người thích nói
chuyện; người thấy lỗi của người khác, người lại khó chịu vì những lỗi ấy. Nếu
chỉ cần gặp điều trái ý là nổi phiền não, thì công phu của chúng ta vẫn còn
yếu.
Hòa thượng Tịnh Không được
nhắc lại với lời khuyên: đến đạo tràng hãy làm việc của mình và tập làm
quen với những điều chướng tai gai mắt. Không phải để dung túng điều
sai, mà để nhìn những nghịch cảnh ấy như một cơ hội tu. Nếu gặp người mình từng
ghét mà có thể buông lòng ghét bỏ, gặp người chống đối mà không nổi sân, đó
chính là lúc mình đang thực tập nhẫn nhục và buông xả.
Diệu Âm kể lại lời Ngài Chân
Tín: nơi nào người ta khen thì cảm ơn vì mình có duyên lành; nơi nào người ta
chê, thậm chí chống đối, cũng cảm ơn vì đó là dịp trả một cái duyên cũ và luyện
hạnh nhẫn nhục. Cách nhìn ấy giúp người tu không còn quá lệ thuộc vào thuận
nghịch bên ngoài.
Cuối cùng, muốn về Tây
Phương với A-di-đà Phật thì phải tập tánh Phật: tập tha thứ,
tập bao dung, tập buông xả và nhìn người khác bằng tâm rộng mở. Nếu muốn thành
Bồ-tát mà trong lòng vẫn đầy đấu tranh, ganh tỵ và chấp trước thì chính những
điều ấy đang cản đường mình.
Vì vậy, hộ niệm không chỉ là sự hỗ trợ lúc
lâm chung. Hộ niệm còn là cả một quá trình tu sửa từ hôm nay: niệm
Phật, buông chấp, tập nhẫn nhục, tập tha thứ và học cách sống hòa hợp với mọi
người. Khi những phiền não dần nhẹ xuống, công phu niệm Phật mới có cơ
hội phát huy ngay trong đời sống hiện tại.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
6. Tóm tắt Tọa đàm 6
Có người đặt câu hỏi: nếu không lo tu hành mà chỉ chờ
đến lúc lâm chung mới gọi ban hộ niệm, làm sao có thể vãng sanh? Đây là một câu
hỏi xác đáng. Hộ niệm không thể thay thế công phu tu tập của mỗi người. Muốn
được hộ niệm tốt, chúng ta phải hiểu những điều cần thiết cho việc vãng sanh và
chuẩn bị ngay từ khi còn khỏe mạnh.
Tuy nhiên, cũng không nên vì thế mà xem nhẹ pháp hộ
niệm. Theo tọa đàm, người thật sự chứng đắc Nhất Tâm Bất Loạn, có thể tự tại
biết trước giờ ra đi thì ít cần sự hỗ trợ bên ngoài. Nhưng cảnh giới ấy rất
hiếm; phần đông chúng ta vẫn còn nghiệp chướng, chấp trước và phiền não có thể
phát sinh vào lúc lâm chung.
Vì vậy, tu hành và hộ niệm phải đi song song.
Mỗi người cần tự lo công phu của mình, đồng thời giúp người thân hiểu về hộ
niệm để biết cách hỗ trợ nhau khi cần thiết. Nếu không tìm hiểu từ trước, đến
lúc người thân lâm chung, gia đình có thể lúng túng hoặc áp dụng những cách làm
không đúng.
Diệu Âm nhắc đến những trường hợp bấm huyệt trên người
đã chết hoặc dùng sức để “đẩy thần thức” từ bàn chân lên đỉnh đầu. Theo nội
dung tọa đàm, đây không phải phương pháp hộ niệm được Tịnh Tông Học Hội hay chư
Tổ hướng dẫn. Hộ niệm không phải dùng sức của mình để thay A-di-đà Phật tiếp
dẫn người mất, mà là trợ duyên để người ra đi nhiếp tâm niệm Phật, giữ tâm
thanh tịnh.
Muốn làm được điều ấy, chúng ta phải tu sửa từ bây
giờ. Hòa thượng Tịnh Không được nhắc lại với lời dạy: “Tu là tu sửa;
hành là hành động sai trái.” Điều cần sửa trước hết là chính mình, chứ
không phải chăm chăm tìm lỗi người khác.
Đừng nghe chuyện thị phi, đừng nhìn lỗi người, đừng
giữ lỗi người trong lòng và càng không nên đem lỗi ấy ra nói. Hình ảnh ba con
khỉ bịt tai, che mắt, bịt miệng là lời nhắc dễ nhớ: không nghe điều không cần
nghe, không soi xét lỗi người và không nói lỗi người. Nếu có người vi phạm quy
định trong đạo tràng, hãy để đạo tràng dùng cách thông báo, nhắc nhở và khai
thị; mỗi người không cần tự đứng ra phê phán hay sửa lỗi người khác.
Khi biết quay lại sửa mình, chúng ta sẽ giảm dần phiền
não, chấp trước và những hành động gây tổn hại cho sự tu tập. Đạo tràng cũng nhờ
đó mà thanh tịnh, hòa hợp hơn.
Hộ niệm là sự trợ duyên khi đối diện những chướng ngại
cuối đời; tu hành là sự chuẩn bị từ hôm nay. Càng biết sửa mình, buông chấp trước và giữ tâm niệm
Phật, chúng ta càng có sự chuẩn bị tốt hơn cho giờ phút lâm chung và con đường
vãng sanh.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
7. Tóm tắt Tọa đàm 7
Hộ niệm không phải là chờ
một người sắp lâm chung, mê man hay tắt hơi rồi mới gọi ban hộ niệm đến. Mục
đích của hộ niệm là giúp người lâm chung có đầy đủ Tín – Nguyện – Hạnh
để vãng sanh. Vì vậy, người muốn được hộ niệm phải chuẩn bị từ khi còn tỉnh
táo: có niềm tin vững vàng, tha thiết nguyện vãng sanh và chí thành niệm Phật.
Đồng thời, người tu cũng cần nghiên cứu phương pháp hộ niệm càng sớm càng tốt.
Diệu Âm kể lại một trường
hợp bà cụ được mời hộ niệm khi đã mê man bất tỉnh. Ban hộ niệm cố gắng đến ngay
trong đêm, nhưng hôm sau bà cụ đã qua đời. Sau đó mới biết trước đây bà từng
nổi giận và chống đối khi được khuyên niệm A-di-đà Phật. Chi tiết này khiến
Diệu Âm cho rằng nếu biết trước tình trạng ấy, ban hộ niệm đã không tham gia,
bởi người bệnh hoàn toàn không có niềm tin và còn chống đối pháp niệm Phật.
Qua trường hợp này, bài nói
nhấn mạnh: hộ niệm không phải cứ nhiều người đến niệm Phật bên cạnh một
người thì người ấy sẽ được vãng sanh. Hộ niệm trước hết là hướng dẫn
người đó xây dựng Tín – Nguyện – Hạnh. Không có niềm tin thì phải giúp phát
khởi niềm tin; nguyện chưa tha thiết thì phải giúp người ấy phát nguyện; đã có
Tín và Nguyện thì phải thực sự niệm Phật.
Vì vậy, người tu không nên ỷ
lại vào một ban hộ niệm. Nếu vẫn dành tâm trí cho thị phi, tình chấp, giải trí,
hơn thua và những ham muốn thế gian, thì Tín – Nguyện – Hạnh vẫn còn thiếu hụt.
Muốn vãng sanh thì phải tập buông xả, làm cho tâm bớt vướng mắc vào lục đạo luân
hồi.
Từ đây, Diệu Âm đưa việc hộ
niệm trở về những điều rất cụ thể trong đời sống. Đó là “Thiện hộ khẩu
nghiệp, bất nghị tha quá” – khéo giữ khẩu nghiệp, không nói lỗi người;
“Thiện hộ thân nghiệp, bất thất luật nghi” – giữ gìn thân
nghiệp và oai nghi; và “Thiện hộ ý nghiệp, thanh tịnh vô nhiễm”
– giữ cho tâm được thanh tịnh. Nói cách khác: không làm điều ác, siêng làm điều
thiện và thanh tịnh tâm mình.
Đặc biệt trong Niệm Phật
Đường, cần giữ sự trang nghiêm: không nói chuyện trong giờ tu, không bàn luận
lỗi lầm của người khác và không làm ảnh hưởng đến sự thanh tịnh của đại chúng.
Nếu thấy người khác sai, hãy để đạo tràng dùng cách thông báo, nhắc nhở và khai
thị, thay vì tự mình chỉ trích.
Còn với ý nghiệp, khi vọng
niệm khởi lên thì đừng sợ hãi hay chạy theo nó. Hãy trở về với câu A-di-đà Phật
và niệm cho thành tâm. Theo cách trình bày của tọa đàm, càng giảm chấp trước và
phiền não thì càng có sự chuẩn bị tốt hơn cho lúc lâm chung.
Bài nói cuối cùng nhắc lại điều cốt yếu: đừng
ỷ lại vào ban hộ niệm. Hãy tự hộ niệm cho mình ngay từ hôm nay bằng cách giữ
vững niềm tin, phát nguyện tha thiết, buông xả chấp trước và tinh tấn niệm
Phật. Khi có sự chuẩn bị ấy, sự hỗ trợ của ban hộ niệm mới có thể phát
huy đúng ý nghĩa.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
8. Tóm tắt Tọa đàm 8
Hộ niệm không phải đợi đến
khi một người bệnh nặng, hấp hối rồi mới đến bên cạnh niệm Phật. Qua trường hợp
chị Chín, có thể thấy rõ ý nghĩa của việc hộ niệm đúng lúc: khi người bệnh còn
tỉnh táo, còn có thể nghe, hiểu và trao đổi, ban hộ niệm có thời gian giảng
giải, tháo gỡ những vướng mắc và giúp cả người bệnh lẫn gia đình vững tâm. Nhờ
được nhắc nhở nhiều lần, người bệnh ngày càng ổn định hơn, gia đình cũng hiểu
và tin tưởng hơn.
Nếu đợi đến lúc sắp xả bỏ
báo thân mới đến thì thường chỉ còn đủ thời gian nhắc một câu: “Bác ơi, niệm
Phật đi”, rồi cùng niệm Phật. Khi ấy không còn điều kiện để tìm hiểu những gút
mắc trong lòng người bệnh, càng khó giúp họ thực hiện đầy đủ Tín-Nguyện-Hạnh.
Vì vậy, hộ niệm cần được chuẩn bị từ sớm, và người tu cũng cần tham gia những
cuộc hộ niệm thực tế để học cách trợ duyên cho nhau.
Tuy nhiên, tác giả nhấn mạnh
rằng dù hôm nay có vững tâm đến đâu thì vẫn chưa thể xem là đã đủ. Chừng nào
chưa vãng sanh, chừng đó vẫn phải tiếp tục tu sửa, bởi chướng ngại lúc lâm
chung không phải chỉ giải quyết bằng một lời nguyện.
Mỗi ngày chúng ta thường
nguyện: “Nguyện khi lâm chung con không còn chướng ngại”. Nhưng lời nguyện ấy
trước hết là để nhắc mình phải sống và tu như thế nào để giảm trừ chướng ngại,
chứ không phải chỉ cần đọc lời nguyện thì chướng ngại tự nhiên biến mất. Nếu
còn chấp trước, còn ghét người, còn đố kỵ, còn đem lỗi lầm của người khác vào
trong tâm, thì những điều ấy chính là những gì cần phải tháo gỡ.
Theo lời dạy được nhắc lại
trong bài, người niệm Phật cần hướng đến “thuần thiện, thuần tịnh”.
Thuần thiện là không để một niệm ác kéo dài; nếu lỡ khởi lên thì nhận ra, sám
hối và buông xuống ngay. Thuần tịnh là tâm không bị những chuyện bên ngoài làm
cho chao đảo, không để phiền não chi phối.
Vì vậy, tu không chỉ nằm ở
số câu niệm Phật hay hình thức công phu. Cần tập buông xả, tha thứ, giữ
khẩu nghiệp, không nói lỗi người, không đố kỵ, không ghét bỏ và không muốn chi
phối người khác. Khi gặp một điều trái ý mà tâm lập tức nổi lên khó chịu,
đó là lúc mình nhận ra phiền não đang hiện hành. Cách tu là nhận biết, bỏ
xuống, sám hối và trở về câu A-di-đà Phật.
Bài nói cũng nhắc đến vấn đề
oan gia trái chủ theo cách lý giải của pháp môn hộ niệm. Muốn giảm chướng ngại,
người tu cần thành tâm niệm Phật, hồi hướng, biết tha thứ, phóng sanh và sửa
đổi chính mình. Tha thứ cho người khác cũng là một cách tháo gỡ những oán kết
mà mình đang mang.
Cuối cùng, hộ niệm chính là giúp nhau học
cách buông xả ngay từ bây giờ. Không phải cứ đứng trước bàn Phật cầu hết chướng
ngại là chướng ngại sẽ hết. Miệng nguyện mà tâm không chuyển thì con
đường vãng sanh vẫn còn xa. Ngược lại, nếu mỗi ngày đều biết soi lại
chính mình, thấy lỗi thì sửa, khởi phiền não thì buông, khởi niệm ác thì sám
hối và trở về với câu A-di-đà Phật, thì đó mới là thực sự chuẩn bị cho giờ phút
lâm chung.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
9. Tóm tắt Tọa đàm 9
Hộ niệm rất quan trọng, nhất
là trong thời đại mà người tu còn nhiều vướng mắc, chướng ngại. Theo lời giảng
trong bài, nhiều người tu nhưng vẫn bị những tập khí, chấp trước và phiền não
níu kéo, nên rất khó tự mình vượt qua. Hộ niệm chính là trợ duyên giúp người
đang vướng mắc tháo gỡ những chướng nạn ấy, để có thể nương theo đại lực của
A-di-đà Phật mà cầu sanh Tây Phương Cực Lạc.
Nhưng muốn được an toàn,
trước hết mỗi người phải tự gỡ những vướng mắc trong tâm mình.
Chướng ngại phần lớn không phải từ bên ngoài đưa vào, mà nằm ngay trong tâm. Vì
vậy, không nên quá ỷ lại vào ban hộ niệm, chờ đến lúc lâm chung mới mong người
khác tháo gỡ tất cả. Mình phải tự chuẩn bị trước; phần nào còn sót lại, ban hộ
niệm mới có thể tiếp tục trợ duyên.
Điểm được nhấn mạnh nhất
trong bài là buông xả. Theo lời dạy được nhắc lại của Hòa
thượng Tịnh Không: buông xả nhiều thì vãng sanh dễ, buông xả ít thì khó; nếu
không buông xả thì không thể vãng sanh.
Buông xả không phải là điều
gì quá xa vời, mà có thể nhận ra ngay qua phản ứng của chính mình. Cùng một sự
việc, có người nhìn thấy mà bình thản, có người lại khó chịu; có người có thể
mỉm cười, có người lại nhăn nhó, bực bội. Qua những phản ứng ấy, chính mình
biết tâm mình đang nhẹ nhàng hay còn bị vướng mắc.
Vì vậy, hãy tập nhìn mọi
việc trong cuộc sống nhẹ đi một chút. Gặp chuyện không vừa ý, đừng lập tức để
tâm nổi sóng. Gặp người trái ý, đừng giữ mãi trong lòng. Tập buông từng chút
một chính là đang chuẩn bị cho sự tự tại lúc cuối đời.
Tuy nhiên, tự tu không có
nghĩa là không cần ban hộ niệm. Khi đến giờ phút cuối cùng, một người vẫn cần
có đạo tràng, bạn đồng tu hoặc ban hộ niệm làm chỗ nương tựa. Một nhóm người
cùng tu, cùng hiểu phương pháp hộ niệm sẽ có thể hỗ trợ nhau khi một thành viên
gặp bệnh nặng hoặc lâm chung.
Từ đó, bài nói nhấn mạnh vai
trò của đạo tràng. Khi có một cuộc hộ niệm, nên coi đó là việc trực tiếp cứu
người và cố gắng tham gia, thay vì chỉ chú trọng những sinh hoạt tu tập thông
thường. Hộ niệm không phải một hoạt động phụ bên cạnh việc tu, mà chính là một
cách thực hành để giúp người khác vượt qua giờ phút khó khăn nhất.
Một điểm đáng chú ý khác là
việc xây dựng nhóm cộng tu ngay tại nơi mình đang sống. Người tu ở xa có thể
đến một đạo tràng lớn để học cách cộng tu và hộ niệm, nhưng điều quan trọng hơn
là sau đó trở về nơi mình cư trú, cùng năm bảy hoặc mười người lập thành một
nhóm nhỏ, có chỗ sinh hoạt và tu tập thường xuyên.
Bởi lẽ, lúc còn khỏe có thể
đi xa, nhưng khi tuổi già, bệnh yếu hoặc lâm chung, mình thường sẽ trở về ngay
nơi mình đang sống. Khi ấy, câu hỏi quan trọng là: ai sẽ ở bên cạnh để
hộ niệm cho mình?
Vì vậy, hộ niệm vừa là tự tu, vừa là xây dựng
một cộng đồng đồng tu có thể nâng đỡ nhau. Tự mình tập buông xả, còn đạo tràng
và ban hộ niệm là trợ duyên. Hai mặt ấy cần đi song song, để khi vô thường đến,
mình không bị động mà đã có sự chuẩn bị từ trước.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
10. Tóm tắt Tọa đàm 10
Người khác vãng sanh được
thì chúng ta cũng có hy vọng vãng sanh. Nhưng muốn được như vậy, người tu không
thể chỉ nhìn vào những trường hợp vãng sanh mà quên lo cho chính mình. Theo lời
giảng trong bài, điều quan trọng là phải hiểu rằng vãng sanh không phải do mình
đã chứng đắc hoàn toàn, mà nhờ lòng chí thành, chí kính niệm
Phật và được cảm ứng với Phật.
Điều này mở ra một cơ hội
rất lớn cho người phàm phu, bởi chúng ta vẫn còn nghiệp chướng. Tuy nhiên, được
đới nghiệp vãng sanh không có nghĩa là có thể mang theo những tập khí
xấu mà không cần sửa đổi. Tập khí như tham, sân, si, mạn, nghi, ác
kiến chính là những thứ dễ làm phát sinh nghiệp mới và trở thành chướng ngại
trên đường tu.
Vì vậy, điều cần chú ý không
chỉ là nghiệp cũ mà còn là nghiệp mới do chính tập khí hiện tại tạo ra.
Một cơn sân giận, một lòng ganh ghét, một sự tự ái hay một lời nói thiếu suy
nghĩ đều có thể làm tâm mình dao động. Bởi thế, người thực sự muốn vãng sanh
phải tập kiểm soát những phản ứng ấy ngay trong đời sống hằng ngày.
Bài nói nhắc lại ba câu
trong Kinh Vô Lượng Thọ:
“Thiện hộ khẩu nghiệp, bất
nghị tha quá.
Thiện hộ thân nghiệp, bất
thất luật nghi.
Thiện hộ ý nghiệp, thanh
tịnh vô nhiễm.”
Đó là giữ gìn khẩu nghiệp,
không nói lỗi người; giữ gìn thân nghiệp, không để mất oai nghi; và giữ gìn ý
nghiệp, giữ tâm thanh tịnh, không nhiễm ô.
Tác giả đặc biệt nhấn mạnh
việc không nói lỗi người. Chính bản thân tác giả cũng kể lại
quá trình từng hay phê phán người khác, kể cả người xuất gia, rồi sau khi hiểu
lời Phật mới giật mình và phát tâm sám hối. Từ đó, thay vì tranh cãi hay phê
phán, cách an toàn hơn là tránh xa, giữ tâm mình và không để lỗi của người khác
trở thành phiền não của chính mình.
Một phương pháp thực tế được
nhắc đến là: trước khi nói một điều gì, hãy niệm một câu A-di-đà Phật.
Khi đang muốn cãi, nổi giận hoặc phản ứng, câu Phật hiệu giúp mình dừng lại và
lắng tâm. Nếu đã lỡ nói sai thì lập tức niệm Phật và thành tâm sám hối, thay vì
để lỗi lầm kéo dài.
Điểm cốt lõi của bài là: chính
mình phải lo cho việc vãng sanh của chính mình. Ban hộ niệm có thể trợ
duyên, nhưng không thể thay mình giữ tâm thanh tịnh. Theo cách giải thích được
nêu trong bài, muốn chủng tử A-di-đà Phật hiện hành lúc lâm chung thì ngay từ
bây giờ tâm phải thường xuyên an trú nơi câu Phật hiệu, thay vì để sân giận, đố
kỵ, tức bực và tự ái chi phối.
Từ đó, tác giả đưa ra một
nhận xét xuyên suốt: người dễ vãng sanh thường là những người hiền
lành, vui vẻ, ít chấp, biết tha thứ và ít tranh cãi. Vì vậy, tu không
nhất thiết phải tìm những điều cao siêu trước hết, mà hãy tập làm người hiền
lành hơn mỗi ngày.
Hiền lành niệm Phật, vui vẻ
niệm Phật, tha thứ niệm Phật, đoàn kết niệm Phật. Đó cũng là cách tự chuẩn bị
cho mình và đồng thời tạo nên một đạo tràng biết thương yêu, nâng đỡ và hộ niệm
cho nhau trên con đường cầu sanh Tây Phương.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
11. Tóm tắt Tọa đàm 11
Tọa đàm 11 tiếp tục bàn về những người dễ vãng sanh.
Theo kinh nghiệm được chia sẻ trong bài, người hiền lành thường có nhiều thuận
lợi vì ít tranh chấp, ít cố chấp, dễ nghe lời khuyên và chân thành thực hành.
Ngược lại, có người học nhiều, hiểu giáo lý nhưng lại sinh cống cao ngã mạn,
cho rằng mình đã biết rồi, không cần ai nhắc nhở. Chính thái độ ấy có thể trở
thành chướng ngại trên đường tu.
Ngài Ấn Quang khai thị rằng người tu nên luôn nghĩ
mình là phàm phu hạ căn, tội chướng sâu nặng, còn người khác
đều là Bồ-tát. Đây không phải là tự hạ thấp mình một cách tiêu cực, mà là cách
giữ tâm khiêm nhường, tránh tự mãn và biết nhìn lại những thiếu sót của bản thân.
Hòa thượng Tịnh Không được dẫn lời: “Tu là tập
cho ngu.” Ý không phải là bỏ học hay từ chối hiểu biết, mà là tập bớt
tự cho mình thông minh, biết mình còn thiếu sót và cần sửa đổi. Người thấy rõ
lỗi mình sẽ dễ sám hối, cung kính và tiếp nhận lời khuyên hơn.
Bài giảng nêu hai hạng người đặc biệt dễ vãng sanh:
người thượng căn thượng trí, nghe một hiểu mười; và người hạ hạ căn, đơn giản,
chân thật, được hướng dẫn thì thành tâm làm theo. Khó khăn nằm ở hạng người
hiểu biết lưng chừng nhưng dễ tự mãn, thích lý luận và cho rằng mình đã hiểu
đủ. Nếu chỉ học đạo lý mà không thực hành, kiến thức đôi khi còn trở thành
chướng ngại.
Vì vậy, điều cần sửa không chỉ là lỗi lầm trong quá
khứ, mà còn là những tập khí đang tiếp tục tạo nghiệp mới.
Người từng làm sai nhưng biết nhận lỗi, chí thành sám hối và quyết tâm niệm
Phật thì vẫn có thể chuyển hướng. Ngược lại, người luôn cho mình đúng, không
chịu tiếp nhận lời nhắc nhở sẽ khó chuyển hóa những thói quen xấu.
Cống cao ngã mạn là điều đặc biệt cần cảnh giác. Khi
nghe pháp, đừng chỉ nghe để biết thêm, mà phải suy xét và áp dụng vào đời sống.
Hễ nhận ra sân giận, đố kỵ, tự ái hay khinh người khởi lên thì cần tập buông
bỏ.
Đạo tràng không chỉ là nơi cùng nhau niệm Phật, mà còn
là môi trường để mọi người hỗ trợ nhau sửa đổi tập khí và chuẩn bị hộ niệm. Ai
cũng có thiếu sót riêng; nếu biết khiêm nhường, tha thứ và cùng nhau tiến bộ,
chúng ta sẽ tạo được sự hòa hợp để trợ duyên cho nhau khi lâm chung.
Niệm Phật không chỉ ở nơi miệng, mà còn phải thể hiện
qua sự chuyển hóa tâm tính. Khi
sân giận, đố kỵ, tự ái và cống cao dần giảm bớt, con người trở nên hiền hòa,
chân thành và khiêm nhường hơn. Đó chính là sự chuẩn bị thiết thực cho con
đường vãng sanh.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
12. Tóm tắt Tọa đàm 12
Hộ niệm không chỉ là việc
chờ đến lúc một người sắp lâm chung rồi mới tìm cách giúp họ. Muốn vãng sanh về
Tây Phương Cực Lạc, cần chuẩn bị từ trước, nhất là phải chủ động giải quyết
những chướng ngại có thể xuất hiện vào giờ phút cuối cùng.
Mỗi ngày, đạo tràng đều phát
nguyện: “Nguyện khi con lâm chung không còn chướng ngại.”
Chướng ngại có thể xuất phát từ chính nội tâm, từ bên ngoài hoặc từ những mối
oán thân trái chủ. Vì vậy, trước hết phải tìm cách tháo gỡ những vướng mắc ngay
trong chính mình.
Điều được nhắc đi nhắc lại
là buông xả, đặc biệt là buông sân giận. Khi nổi giận, cần tập
một nguyên tắc thật nghiêm: không nói, không tranh luận, có thể uống một ly
nước và lập tức niệm Phật; nếu đang ở trước bàn Phật thì thành tâm sám hối. Tập
nhiều lần thì thói quen sân giận sẽ dần giảm xuống.
Theo lời giảng trong buổi
tọa đàm, sân giận là một chướng ngại rất lớn đối với người cầu vãng sanh. Vì
vậy, thay vì cố chứng tỏ mình đúng, hãy tập trở thành một người hiền lành: ít
chấp, ít nói lỗi người, gặp việc vẫn giữ được sự vui vẻ và an ổn. Khi tâm nhẹ
đi, những chướng ngại bên trong cũng dần được tháo gỡ.
Một vấn đề khác được nhắc
đến là oan gia trái chủ. Người tu cần thành tâm sám hối và
thường xuyên hồi hướng công đức cho những chúng sanh có oán kết với mình. Việc
hóa giải không nên đợi đến lúc lâm chung mới làm. Tâm thành là điều quan trọng:
biết nhận lỗi, bỏ cống cao ngã mạn, sống hiền lành và chân thành thì mới có thể
tạo điều kiện cho sự cảm thông, hóa giải.
Chướng ngại cũng có thể đến
từ người thân trong gia đình. Vì thương người sắp mất, con
cháu có thể khóc lóc, ôm nắm, kể lể hoặc đưa người bệnh vào bệnh viện trong lúc
cần hộ niệm. Do đó, người cầu vãng sanh nên chuẩn bị trước những lời dặn dò,
thậm chí có thể viết thành di chúc: khi lâm chung, hãy tôn trọng nguyện vọng
được hộ niệm, hạn chế những hành động và lời nói làm người bệnh dao động.
Nhưng muốn giải quyết chướng
ngại từ gia đình thì cũng phải bắt đầu từ chính mình. Biết con cái chưa hiểu
Phật pháp, biết người thân có thể chống đối, càng phải tập nhẫn nhượng và phớt
lờ thay vì nổi giận. Bởi nếu sân giận đã trở thành tập khí thì chính những
người thân gần gũi nhất lại có thể trở thành hoàn cảnh khiến tâm mình dao động
vào giờ phút cuối.
Vì vậy, những việc này không
nên chờ đến lúc lâm chung mới giải quyết. Ngay hôm nay hãy tập buông
xả, tập hiền lành, tập nhẫn nhượng và tập niệm Phật trong mọi hoàn cảnh.
Khi đã chủ động tháo gỡ phần lớn chướng ngại, những điều còn sót lại mới có thể
nhờ ban hộ niệm hỗ trợ.
Hộ niệm là sự trợ duyên ở phút cuối, nhưng sự
chuẩn bị quan trọng nhất vẫn là của chính mình. Đừng tự cho rằng mình tu giỏi,
tu tốt hay đã chắc chắn vãng sanh. Càng khiêm nhường, càng biết lo trước và
thực tập từng chút một, con đường vãng sanh càng được chuẩn bị vững vàng hơn.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
13. Tóm tắt Tọa đàm 13
Hộ niệm không phải chỉ là
phương pháp an ủi người bệnh hay giúp gia đình yên lòng trong những giờ phút
cuối. Theo tinh thần buổi tọa đàm, hộ niệm là một pháp tu có đạo lý, và người
muốn vãng sanh phải chuẩn bị từ trước chứ không thể chờ đến lúc sắp chết mới
nhờ người khác trợ giúp.
Điều căn bản vẫn là Tín-Nguyện-Hạnh.
Tín là tin tưởng vững vàng vào pháp niệm Phật; Nguyện là chính mình tha thiết
cầu vãng sanh Tây Phương; Hạnh là chính mình cất lời niệm Nam-mô
A-di-đà Phật. Người hộ niệm có thể trợ duyên, nhưng không thể niệm
thay cho người muốn vãng sanh.
Một chướng ngại lớn được
nhắc lại là những tập khí phát sinh từ Thân-Khẩu-Ý. Tham, sân,
si và những sự chấp trước nếu không được buông bỏ sẽ trở thành lực kéo tâm mình
trở lại với những cảnh giới luân hồi. Vì vậy, bước vào đạo tràng niệm Phật cũng
là lúc tập buông xả từng chút một, đừng để những thói quen và vướng mắc tích tụ
đến khi nằm xuống mới tìm cách tháo gỡ.
Từ đó, buổi tọa đàm nói đến “Dự
Tri Thời Chí”, tức biết trước thời điểm mình mãn báo thân. Theo cách
giải thích của người giảng, đây không đơn thuần là việc cầu xin A-di-đà Phật
báo trước ngày giờ ra đi, mà là kết quả của quá trình tu tập: nghiệp chướng
giảm, phước đức tăng, tâm ngày càng thanh tịnh, cộng với lòng chí thành chí
kính. Muốn được như vậy, điều thiết yếu vẫn là thành tâm niệm Phật.
Người thật sự chuyên tâm
niệm Phật sẽ tranh thủ từng lúc để nhiếp tâm vào câu A-di-đà Phật, thay vì để
tâm chạy theo những chuyện thế gian. Khi tâm không niệm Phật thì rất dễ tiếp
tục chạy theo những tập khí và vọng niệm quen thuộc. Vì vậy, muốn có sự tỉnh
táo và chủ động khi lâm chung thì phải bắt đầu bằng công phu ngay trong đời
sống hiện tại.
Buổi tọa đàm cũng đưa ra một
ví dụ về sự chấp trước. Có người quá chấp vào việc ban hộ niệm
vỗ tay khi thấy người bệnh phát tâm niệm Phật hoặc có dấu hiệu tốt. Vì không
thích hành động ấy nên người này nhiều lần nổi giận. Người giảng dùng câu
chuyện để chỉ ra rằng, ngay cả một điều tưởng như rất nhỏ cũng có thể trở thành
chướng ngại nếu mình quá chấp. Vấn đề không nằm ở việc vỗ tay, mà nằm ở phản
ứng sân giận do tập khí và sự chấp trước của chính mình.
Vì thế, người cầu vãng sanh
cần tập xả chấp. Đừng quá bám vào chuyện đúng-sai, tốt-xấu của
thế gian đến mức đánh mất sự an ổn trong tâm. Nếu đã xác định con đường mình đi
là Tây Phương Cực Lạc thì hãy tập buông những điều không cần thiết, để khi bất
cứ hoàn cảnh nào xuất hiện vào giờ phút cuối, tâm vẫn có thể bình tĩnh niệm
Phật.
Tóm lại, Dự Tri Thời Chí không phải là điều
để mong cầu bằng lời nói, mà phải được chuẩn bị bằng công phu. Thành
tâm niệm Phật, chí thành chí kính và từng ngày buông xả những chấp trước
chính là cách chuẩn bị thiết thực nhất. Khi tâm ngày càng nhẹ, hiền và an ổn,
những chướng ngại cũng dần được tháo gỡ, để đến lúc lâm chung có thể giữ vững
câu A-di-đà Phật và đi đúng con đường mình đã chọn.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
14. Tóm tắt Tọa đàm 14
Hộ niệm không phải đợi đến khi người bệnh mê man, bất
tỉnh mới gọi ban hộ niệm. Theo lời giảng, đây là chướng ngại lớn đối với người
cầu vãng sanh, vì khi ấy người bệnh có thể không còn khả năng tiếp nhận lời
khai thị và nương theo tiếng niệm Phật.
Bài giảng phân biệt tình trạng thân mê nhưng tâm còn
tỉnh với tình trạng tâm trí đã mê muội, không còn nhận biết rõ ràng. Việc ra đi
tỉnh táo, ít đau đớn, hay biết trước giờ mất được xem là tướng tốt, nhưng chưa
đồng nghĩa với vãng sanh. Muốn vãng sanh vẫn phải đầy đủ
Tín-Nguyện-Hạnh.
Vì vậy, người tu cần Phước-Huệ Song Tu.
Tu huệ là củng cố niềm tin, phát nguyện tha thiết cầu vãng sanh; tu phước là
thành tâm niệm Phật, làm việc thiện, bố thí, cúng dường và sống hiền lành.
Không nên chỉ dựa vào việc đi đạo tràng, biết đường về Tây Phương hay có ban hộ
niệm mà cho rằng mình đã chuẩn bị đầy đủ.
Diệu Âm dùng hình ảnh hũ đậu đen và đậu trắng
để minh họa: đậu đen tượng trưng cho nghiệp, đậu trắng tượng trưng cho phước.
Tiếp tục thêm đậu trắng không có nghĩa nghiệp cũ lập tức biến mất, nhưng phước
báu tăng trưởng có thể giúp chế ngự nghiệp. Mỗi lần chí thành niệm A-di-đà
Phật, nhiếp tâm vào câu Phật hiệu là một lần vun bồi công phu. Có điều kiện thì
tích cực làm thiện; khi không thuận tiện, càng cần giữ tâm và niệm Phật.
Ngược lại, nếu vừa tu vừa sân giận, ganh tỵ, cạnh
tranh, nói xấu người khác thì chẳng khác nào làm ra tiền rồi lại đem đốt hết.
Công phu vừa vun bồi đã bị tập khí phá hoại. Vì vậy, điều quan trọng không phải
tu bao nhiêu năm hay tỏ ra mình tu giỏi, mà là tâm có thực sự hiền lành, khiêm
nhường và biết buông xả hay không.
Bài giảng cũng cảnh tỉnh việc tu để chứng minh
mình giỏi với người khác. Muốn chứng tỏ mình sẽ biết trước giờ ra đi
hoặc có thể ra đi an nhiên cũng là một dạng chấp trước. Tu là để giải quyết
sinh tử của chính mình, không phải để biểu diễn thành quả hay tìm sự công nhận.
Sám hối cũng phải đi đôi với chuyển hóa thật sự. Nếu
trước Phật đọc lời sám hối nhưng sau đó vẫn sân giận, ganh tỵ, hơn thua và giữ
những chuyện thế gian trong lòng thì chưa thể xem là đã sửa đổi. Sám hối chân
thành phải thể hiện bằng việc buông bỏ lỗi cũ và sống khác đi.
Cuối cùng, bài giảng nhắc lời Đại Thế Chí Bồ-tát: “Ức
Phật niệm Phật, hiện tại đương lai tất định kiến Phật.” Muốn tạo duyên
với A-di-đà Phật, hãy thường nhớ Phật, nghĩ đến Phật, niệm Phật và hướng tâm về
Tây Phương Cực Lạc; đồng thời giảm dần những duyên với sân giận, chấp trước và
tập khí xấu.
Thành tâm niệm Phật, Phước-Huệ Song Tu, khiêm nhường,
sám hối và buông xả tập khí
chính là những việc cần thực hành mỗi ngày. Đó là cách chuẩn bị thiết thực cho
giờ phút lâm chung và con đường vãng sanh.
---
15. Tóm tắt Tọa đàm 15
Trong lời nguyện vãng sanh
của Niệm Phật Đường có câu: “Nguyện khi con lâm chung không còn chướng
ngại, biết trước ngày giờ, tâm hồn tỉnh táo, thấy A-di-đà Phật, Quán Âm, Thế
Chí… hiện thân tiếp dẫn vãng sanh Cực Lạc.” Sau khi đã nói về chướng
ngại, sự tỉnh táo và biết trước ngày giờ, tọa đàm 15 tập trung vào một điểm rất
quan trọng: khi lâm chung phải đi theo A-di-đà Phật.
Theo lời giảng, giờ phút lâm
chung có thể xuất hiện rất nhiều cảnh tượng: có thể thấy ông bà, cha mẹ, quỷ
thần hoặc những cảnh tượng đáng sợ. Vì vậy, người niệm Phật cần xác định trước
rằng chỉ đi theo A-di-đà Phật, không đi theo bất cứ ai khác.
Đây là nguyên tắc phải chuẩn bị từ khi còn tỉnh táo, bởi đến lúc lâm chung thì
không còn thời gian để phân tích hay lý luận.
Tuy nhiên, “thấy A-di-đà
Phật” không có nghĩa là hằng ngày cứ cầu xin Phật hiện ra cho mình thấy. Điều
cần nguyện là khi lâm chung, A-di-đà Phật hiện thân tiếp dẫn.
Theo cách giải thích của bài giảng, người bệnh khi ấy cần giữ lòng thành, tha
thiết cầu vãng sanh, buông bỏ vạn duyên và nhiếp tâm vào câu A-di-đà Phật. Ban
hộ niệm có thể dùng một hình tượng A-di-đà Phật để người bệnh nhìn vào, ghi nhớ
hình tượng ấy và chuyên tâm niệm Phật.
Bài giảng nhấn mạnh rằng
trong lúc cận tử, dù đau đớn hay nghiệp khổ hiện hành, người niệm Phật cần cố
gắng đừng nghĩ đến cái đau, đừng nghĩ đến cái khổ, mà tập
trung vào A-di-đà Phật. Theo lời giảng, với lòng chân thành và nguyện vãng sanh
tha thiết, người niệm Phật có thể cảm ứng với sự tiếp dẫn của Phật. Người lâm
chung có thể tự mình thấy Phật, trong khi những người xung quanh không thấy.
Ngược lại, nếu người tu
trước đây thường cầu xin cha mẹ, tổ tiên hay những vị khác đến cứu giúp khi
mình lâm chung, thì theo cách lý giải của buổi tọa đàm, chính lời nguyện ấy có
thể trở thành duyên khiến họ đi theo cảnh giới mà mình đã hướng tâm đến. Vì
vậy, cần thay đổi lời nguyện: không cầu người khác đến cứu độ, mà quyết
lòng niệm Phật, cầu A-di-đà Phật tiếp dẫn về Tây Phương Cực Lạc.
Tọa đàm cũng nhắc lại một
điểm quan trọng: thoại tướng tốt, biết trước ngày giờ hay có những hiện
tượng đặc biệt chưa phải là điều để tự khẳng định mình đã vãng sanh.
Điều cốt lõi vẫn là Tín-Nguyện-Hạnh và sự chân thành trong công phu niệm Phật.
Muốn đến giờ phút cuối có
được tâm chân thành, chí thiết thì phải tập từ bây giờ. Chân thành không phải
chỉ là đọc lời nguyện hay nói “con thành tâm sám hối”, mà phải thực sự buông
xả chuyện thế gian, giảm vọng niệm, không để những việc không thuộc trách nhiệm
của mình làm dao động tâm. Ngay trong đạo tràng, ai có bổn phận gì thì
làm việc ấy; người không có phận sự thì tuân theo sự hướng dẫn, không tự ý can
thiệp, sửa người khác hoặc làm mất sự trang nghiêm.
Cuối cùng, bài giảng cảnh báo việc chấp
trước vào những hiện tượng đặc biệt, chẳng hạn ngày đêm cầu Phật hiện
thân, nằm mộng thấy hình ảnh gì cũng cho rằng mình đã gặp Phật rồi đem kể lại
cho người khác. Điều cần nhớ không phải là mong được thấy Phật ngay trong đời
sống hằng ngày, mà là chuẩn bị cho giờ phút lâm chung: chân thành niệm
Phật, buông xả vạn duyên và nguyện khi lâm chung được đi theo A-di-đà Phật về
Tây Phương Cực Lạc.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
16. Tóm tắt Tọa đàm 16
Tọa đàm 16 nhắc lại một điều quan trọng đối với người
niệm Phật cầu vãng sanh: khi lâm chung, nếu thấy A-di-đà Phật cùng Quán Thế Âm
Bồ-tát, Đại Thế Chí Bồ-tát và chư Thánh chúng hiện ra tiếp dẫn thì hãy nhất tâm
theo A-di-đà Phật về Tây Phương Cực Lạc, không đi theo những hình ảnh hay chúng
sinh khác. Hình tượng A-di-đà Phật được đặt trước mặt người bệnh cũng nhằm giúp
hành giả quen thuộc và nhận rõ đối tượng mình nương theo.
Tuy nhiên, nguyện khi lâm chung được thấy
A-di-đà Phật không có nghĩa là hằng ngày cầu mong Phật hiện ra cho mình thấy.
Mục đích là giữ đúng phương hướng khi đối diện giờ phút sinh tử, chứ không phải
tìm kiếm những cảm ứng đặc biệt trong đời sống tu hành.
Theo lời giảng, Ngài Tịnh Không từng nhắc rằng người
tu chân thành, thanh tịnh đôi khi có thể cảm ứng thấy Phật, nhưng hiện tượng ấy
không nhất thiết xảy ra thường xuyên. Vì vậy, nếu có người liên tục kể rằng
mình thấy Phật mỗi ngày, người nghe cần thận trọng, không vội tin hay xem đó là
dấu hiệu chứng đắc. Người tu càng mong cầu cảnh giới đặc biệt thì càng dễ bị
vọng tâm dẫn dắt.
Diệu Âm giải thích rằng phàm phu chúng ta vẫn còn
nghiệp chướng và những duyên nghiệp chưa được hóa giải. Do đó, không phải cảnh
giới nào xuất hiện cũng có thể xem là Phật hay Bồ-tát. Vọng tâm có thể
cảm ứng với vọng cảnh; vì thế, khi gặp hiện tượng lạ, điều cần làm
không phải khoe khoang hay tự nhận mình có công phu cao, mà là giữ tâm khiêm
nhường, tiếp tục niệm Phật, làm việc thiện, tu phước, sám hối và hồi hướng.
Bài giảng đặc biệt cảnh báo tâm ham chứng đắc:
mong mình đạt được cảnh giới đặc biệt, tự cho rằng mình đã chứng ngộ hoặc có
năng lực hơn người. Diệu Âm kể những trường hợp người tu tự nhận đã vãng sanh,
tự xưng là Phật hoặc hứa hẹn giúp người khác chứng đắc Niệm Phật Tam Muội trong
thời gian ngắn. Những câu chuyện này được nêu lên như lời cảnh tỉnh về ma sự
trong quá trình tu tập, nhất là khi người tu thiếu khiêm cung và quá tham cầu
thành tựu.
Vậy người tu Tịnh độ cần nương vào đâu? Bài giảng nhấn
mạnh chí thành, chí kính, tin sâu, nguyện thiết và chuyên tâm niệm Phật.
Lòng thành và sự chân thật trong tu tập quan trọng hơn những hiện tượng khác
thường. Nếu có sự tiếp dẫn vào lúc lâm chung, hành giả chỉ cần nhận rõ A-di-đà
Phật và nhất tâm theo Ngài; không cần tìm kiếm hay quảng bá cảnh giới mình từng
trải qua.
Nếu đã gặp những hiện tượng khiến tâm bất an hoặc sinh
chấp trước, hãy trở về với công phu căn bản: niệm Phật, làm thiện, tu phước,
sám hối và hồi hướng, đồng thời không tự nhận mình chứng đắc.
Con đường an ổn không nằm ở việc thấy được bao nhiêu
cảnh giới, mà ở chỗ giữ vững tín tâm, nguyện tâm và câu Phật hiệu. Người tu càng khiêm nhường, càng biết sửa mình và
thành tâm cầu vãng sanh thì càng tránh được những chướng ngại do chính sự mong
cầu của mình tạo ra.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
17. Tóm tắt Tọa đàm 17
Hộ niệm không phải là chờ
đến lúc một người sắp mất rồi mới gọi ban hộ niệm đến niệm Phật. Điều quan
trọng là phải tu tập hằng ngày, cùng nhau cộng tu, tinh tấn niệm Phật để củng
cố niềm tin, nguyện vãng sanh và công phu của chính mình. Nhờ sức đại chúng,
mỗi người có thêm điều kiện tiến bộ và vững vàng hơn trên con đường về Tây
Phương.
Tọa đàm tiếp tục nhắc đến
lời nguyện khi lâm chung được thấy A-di-đà Phật cùng chư Thánh chúng đến tiếp
dẫn. Lời nguyện này có một mục đích rất rõ: khi ra đi, nhất định không
tham luyến, không hiếu kỳ và không đi theo bất cứ cảnh giới hay vị nào khác;
chỉ theo A-di-đà Phật về Tây Phương Cực Lạc.
Từ đó, bài giảng giải thích
sâu hơn về hai chữ cảm ứng. “Cảm” thuộc về người tu, còn “ứng”
là sự đáp ứng của A-di-đà Phật. Cảm ứng chân thật không phải là ngày ngày cầu
xin Phật cho mình thấy Phật, hết bệnh, tiêu tai hay đạt được điều này điều
khác. Cái “cảm” đúng nghĩa là mỗi ngày củng cố Tín-Nguyện-Hạnh: tin vững hơn,
tha thiết cầu vãng sanh hơn, buông bớt những việc thế gian và tranh thủ từng
giờ từng phút niệm A-di-đà Phật. Khi sự tu hành chân thành và đầy đủ, theo cách
giảng của bài, mới có thể có sự “ứng”.
Bài giảng đặc biệt cảnh báo
việc gợi ý cho người bệnh rằng họ đã thấy Phật. Diệu Âm kể một
trường hợp ban hộ niệm liên tục hỏi người bệnh: “Có thấy Phật chưa?”, rồi mô tả
trước hình ảnh Phật để người bệnh xác nhận. Cuối cùng người bệnh nói mình thấy
Phật, và ban hộ niệm còn công bố rộng rãi việc này. Theo lời cảnh báo trong
bài, cách làm ấy rất nguy hiểm, bởi người bệnh lúc mê mệt có thể dễ bị tác động
và phát sinh vọng tưởng.
Thậm chí, bài giảng cho rằng
nếu một người chỉ nhắm mắt và cố tưởng tượng mình muốn thấy A-di-đà Phật, những
hình ảnh có thể xuất hiện từ chính tâm thức của mình. Vì vậy, không thể
chỉ dựa vào một cảnh tượng xuất hiện mà vội kết luận đó là Phật hay là dấu hiệu
chứng đắc.
Nếu người bệnh nói rằng mình
đã thấy A-di-đà Phật, cách xử lý đúng theo bài giảng không phải là tung tin, ca
ngợi hay làm người bệnh khởi tâm tự mãn. Hãy khuyên họ càng tin sâu hơn, càng
buông xả hơn, nhiếp tâm niệm Phật và tiếp tục cầu vãng sanh cho đến viên mãn.
Chuyện này cũng không nên công bố trước khi người bệnh thực sự ra đi, bởi thông
tin ấy có thể khiến người bệnh, ban hộ niệm và những người chung quanh cùng
khởi tâm hiếu kỳ, vọng tưởng.
Sau cùng, bài nhấn mạnh tâm thanh
tịnh và sự im lặng trước những cảnh giới mới là điều đáng quý. Nếu có
giấc mộng hay hiện tượng đặc biệt, dù cho bản thân nghĩ rằng mình đã thấy
A-di-đà Phật, cũng không nên vội khoe ra. Nếu cần, chỉ nên thưa với một vị thầy
có uy tín để được chỉ dẫn, rồi trở về tiếp tục tịnh tâm niệm Phật. Theo lời dẫn
của Ngài Tịnh Không trong bài, khoe cảnh giới có thể làm mất định lực. Vì vậy,
người tu chân thành cần giữ bình tĩnh, khiêm nhường và chí thiết niệm Phật, để
con đường vãng sanh không bị chính những điều mình mong cầu trở thành chướng ngại.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
18. Tóm tắt Tọa đàm 18
Tọa đàm 18 tiếp tục bàn về lời nguyện khi lâm chung
được thấy A-di-đà Phật cùng chư Thánh chúng hiện thân tiếp dẫn. Diệu Âm gọi đây
là cầu cảm ứng. Theo lời giảng, người phàm phu nghiệp chướng
sâu nặng cần nương vào đại nguyện của A-di-đà Phật để cầu vãng sanh. Tuy nhiên,
cảm ứng không phải lúc nào cũng giống nhau: có cảm ứng chân và cũng có cảm ứng
giả.
Điều quyết định nằm ở tâm người tu. Nếu chân thành,
chí thành chí kính, đầy đủ Tín-Nguyện-Hạnh và huân tu đúng hướng thì có thể gặp
cảnh giới tốt đẹp. Ngược lại, nếu niệm Phật thiếu chân thật, nguyện vãng sanh
không tha thiết, lại nuôi dưỡng vọng tâm và thiếu khiêm nhường thì dù gặp hiện
tượng đặc biệt cũng chưa thể vội cho là cảm ứng chân thật. Vì vậy, điều
quan trọng không phải cảnh giới mình thấy, mà là tâm mình khi đối diện với cảnh
giới ấy.
Diệu Âm dẫn lời Ngài Ấn Quang để nhấn mạnh rằng người
có công phu, giữ lòng chí thành chí kính thì gặp thắng cảnh có thể được lợi
ích; ngay cả khi gặp ma cảnh, người biết tu vẫn có thể biến đó thành tăng thượng
duyên. Bởi họ luôn nhận mình là phàm phu nghiệp chướng sâu nặng, nên càng gặp
điều bất thường càng biết khiêm nhường, giữ giới luật và tinh tấn tu hành. Trái
lại, người thiếu hàm dưỡng dễ sinh cống cao ngã mạn khi gặp thuận cảnh, hoặc
nổi phiền não khi gặp nghịch cảnh.
Nguyên tắc được nhắc đến là: “Tâm vọng ứng
cảnh vọng, tâm chân ứng cảnh chân.” Một trải nghiệm ban đầu có thể
khiến người tu hoan hỷ, nhưng nếu từ đó sinh tâm tự mãn, khoe khoang, cho mình
đặc biệt hoặc đã chứng đắc thì chính vọng tâm ấy có thể trở thành chướng ngại.
Vì vậy, càng có trải nghiệm khác thường càng phải cẩn trọng, giữ tâm thanh tịnh
và khiêm cung.
Diệu Âm kể chuyện một người niệm Phật ở nước ngoài
khẳng định mình biết trước ngày giờ vãng sanh, thậm chí có thể tự chọn tư thế
ra đi. Ông đề nghị người ấy ghi ngày giờ dự đoán ra giấy để làm chứng, đồng
thời khuyên rằng nếu thật sự có cảm ứng với A-di-đà Phật thì cần buông xả
chuyện thế gian, không nên khoe khoang hay tranh cãi. Dù người ấy nói không kể
cho ai, nhiều người chung quanh vẫn biết chuyện. Đến ngày giờ đã dự đoán, người
ấy vẫn khỏe mạnh; vài ngày sau cũng không có gì xảy ra.
Câu chuyện nhằm cảnh tỉnh người tu không nên vội tin
vào lời tự nhận chứng đắc hoặc lấy những điều kỳ lạ làm thước đo công phu. Cảm
ứng, nếu có, càng cần được tiếp nhận bằng thái độ thận trọng và khiêm nhường.
Nếu vì trải nghiệm ấy mà khởi tâm háo kỳ, cống cao hay muốn chứng minh mình đặc
biệt thì thiện duyên cũng có thể trở thành chướng ngại.
Người tu Tịnh độ cần giữ vững lòng chân thành, khiêm
nhường, buông xả và chuyên tâm niệm Phật. Gặp thuận cảnh không tự cao, gặp nghịch cảnh không
thối chí; cả hai đều có thể trở thành cơ hội để soi lại mình và tăng trưởng
công phu. Đừng chạy theo cảnh giới, mà hãy giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh, một lòng
cầu sanh Tây Phương Cực Lạc.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
19. Tóm tắt Tọa đàm 19
Tọa đàm 19 tiếp tục bàn về công phu niệm Phật và cách
chuẩn bị cho việc vãng sanh. Theo lời Hòa thượng Tịnh Không được Diệu Âm dẫn
lại, người tu cần hướng đến những mức công phu như Niệm Phật Thành Phiến, Sự
Nhất Tâm Bất Loạn và Lý Nhất Tâm Bất Loạn. Tuy nhiên, để đạt được công phu sâu
như vậy thường cần thời gian chuyên tu lâu dài, không thể nóng vội.
Vì thế, kiết thất niệm Phật không phải là việc
có thể tùy tiện thực hiện. Người chủ thất phải đủ khả năng hướng dẫn
và điều hành, còn hành giả cần có sự chuẩn bị phù hợp với căn cơ và năng lực
của mình. Trong hoàn cảnh tập khí còn nặng, nghiệp chướng nhiều, nếu cố gắng tu
vượt quá sức có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Thay vì vội vàng nhập thất
dài ngày, đạo tràng nên tập từng bước, duy trì cộng tu đều đặn và tổ chức những
ngày tịnh khẩu tinh tấn.
Phương pháp được đề cập là “kiết nhật”,
nghĩa là mỗi lần chuyên tu một ngày, rồi tăng dần khi năng lực đã đủ. Muốn có
thể niệm Phật liên tục nhiều ngày, hành giả cần tập luyện từ trước, từng bước
làm quen với nếp sống thanh tịnh. Khi vào đạo tràng, hãy tạm gác những chuyện
thế gian để chuyên tâm niệm A-di-đà Phật, giúp câu Phật hiệu ngày càng trở nên
thân thuộc và thấm sâu vào tâm.
Hộ niệm cũng giữ vai trò quan trọng đối với người chưa
có công phu vững vàng. Sự trợ duyên của đạo tràng có thể giúp người lâm chung
nhiếp tâm niệm Phật, nhưng không vì có ban hộ niệm mà sinh tâm ỷ lại.
Không ai có thể chắc chắn mình sẽ gặp đầy đủ những điều kiện thuận lợi lúc cuối
đời. Vì vậy, mỗi người cần tự tu tập ngay từ hôm nay, đồng thời cùng đạo tràng
nâng đỡ và chuẩn bị hộ niệm cho nhau.
Diệu Âm kể một trường hợp ở châu Âu, một người thường
tự nhập thất niệm Phật, sau đó tự kết liễu đời mình và để lại lời nhắn rằng
mình “đi về Tây Phương trước”. Câu chuyện được đưa ra như lời cảnh tỉnh về việc
hiểu sai cảm ứng và đánh giá sai công phu của bản thân. Theo cách lý giải của
bài giảng, đây không phải dấu hiệu chứng đắc mà là “cảm ứng vọng”: vọng
tâm cảm ứng vọng cảnh. Người tu vì thế không nên tự mình chạy theo
những trải nghiệm đặc biệt khi chưa có đủ năng lực và sự hướng dẫn.
Cuối cùng, bài giảng trở về nền tảng Tín-Nguyện-Hạnh.
Tín là giữ niềm tin vững chắc; Nguyện là tha thiết cầu vãng sanh Tây Phương Cực
Lạc, không phải mong cầu cảm ứng; Hạnh là chuyên tâm niệm A-di-đà Phật. Bên
cạnh đó, cần giữ tâm thanh tịnh, khiêm nhường, không ôm giữ chuyện thị phi hay
chất chứa lỗi lầm của người khác trong lòng.
Điều cốt yếu không phải là chạy theo cảnh giới hay cố
chứng đắc, mà là chí thành chí kính, chuyên tâm niệm Phật và nương nhau tu tập,
hộ niệm. Biết mình còn là phàm
phu thì càng cần khiêm nhường, thực hành từng bước và giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh.
Đó là cách chuẩn bị thiết thực cho giờ phút lâm chung.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
20. Tóm tắt Tọa đàm 20
Tọa đàm 20 tiếp tục bàn về việc kiết thất niệm Phật,
nhưng trọng tâm là làm sao tu tập đúng cách khi công phu và nội lực chưa vững.
Theo lời Hòa thượng Tịnh Không được Diệu Âm dẫn lại, việc tự đóng cửa nhập thất
một mình chỉ thích hợp với người đã khai ngộ. Người còn nhiều phiền não, chướng
ngại mà vội nhập thất có thể gặp khó khăn nhưng không có người hỗ trợ. Vì vậy,
nên tổ chức nhóm nhỏ khoảng năm, mười hoặc mười lăm người cùng tu, có người
hướng dẫn và hỗ trợ lẫn nhau.
Tu hành phải tiến từng bước, không nên nóng vội. Muốn nâng cao công phu, trước hết cần giảm phiền não
và tháo gỡ những chướng ngại của chính mình. Việc xây dựng Niệm Phật Đường hay
tổ chức kiết thất cũng đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo. Người chủ thất phải có đủ
năng lực, đức độ và sự nhạy bén để hướng dẫn, hỗ trợ hành giả khi phát sinh vấn
đề.
Bài giảng còn cảnh báo về những trải nghiệm đặc biệt
trong quá trình tu tập. Có người sau thời gian nhập thất tuyên bố biết trước
ngày giờ vãng sanh hoặc tự nhận mình đã chứng đắc, nhưng về sau lại gặp trở
ngại. Qua những câu chuyện này, Diệu Âm nhắc người tu không nên vội tin vào
cảnh giới khác thường, càng không nên lấy đó làm bằng chứng cho rằng mình đã
đạt thành tựu.
Một điểm quan trọng khác là sự phân biệt giữa nghiệp
cũ và nghiệp mới. Theo cách trình bày của bài giảng, “đới nghiệp vãng
sanh” là mang theo nghiệp cũ, chứ không phải tiếp tục tạo nghiệp mới. Vì vậy,
người niệm Phật cần tập giảm tập khí, phiền não, tránh tạo nghiệp mới; đối với
lỗi lầm đã gây ra thì phải thành tâm sám hối. Việc niệm Phật, lễ Phật và hồi
hướng công đức cho pháp giới chúng sanh, kể cả những chúng sanh được xem là oan
thân trái chủ, cũng được nhắc đến trong quá trình tu tập.
Tọa đàm tiếp tục nhấn mạnh rằng không nên đợi
đến lúc hấp hối, mê man mới tìm ban hộ niệm. Biết pháp hộ niệm cũng là
biết cách chuẩn bị cho chính mình: tập buông xả, giảm phiền não, giữ tâm thanh
tịnh và cùng đạo tràng niệm Phật từ khi còn khỏe mạnh. Những nhóm cộng tu vừa
phải giúp mọi người dễ duy trì sự thanh tịnh và nâng đỡ nhau trong quá trình tu
tập.
Cuối cùng, bài giảng giới thiệu việc tu công
cứ: tự đặt số câu A-di-đà Phật cần niệm mỗi ngày, tùy theo sức mình,
chẳng hạn hai mươi ngàn hoặc ba mươi ngàn câu. Số câu này được tính ngoài các
thời khóa cố định của đạo tràng. Tuy nhiên, không nên vừa bắt đầu đã đặt mục
tiêu quá cao; cần tăng dần thời gian cộng tu và số câu niệm Phật, để công phu
ngày càng vững chắc, câu Phật hiệu dần trở thành sự nhớ nghĩ thường xuyên trong
tâm.
Tinh thần xuyên suốt của tọa đàm là không nóng
vội, không tự cô lập, không chạy theo cảnh giới; hãy cùng nhau tu tập, sám hối,
buông xả và tiến từng bước. Khi câu A-di-đà Phật ngày càng thấm sâu
vào tâm, chúng ta cũng đang tích cực chuẩn bị cho việc hộ niệm và cầu sanh Tây
Phương Cực Lạc.
Hộ niệm chính là như vậy.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
21. Tóm tắt Tọa đàm 21
Tọa đàm 21 bắt đầu từ câu trong bài đại hồi hướng của
Tịnh Tông Học Hội: “Đệ tử chúng đẳng – Bất thức Phật thân – Tướng hảo
quang minh – Nguyện Phật thị hiện – Linh ngã đắc kiến.” Nghĩa là chúng
con chưa biết thân Phật và tướng hảo quang minh như thế nào, nên nguyện Phật
thị hiện cho được thấy. Theo Diệu Âm, nếu tách câu này khỏi phần nguyện phía
trước, người tu dễ hiểu lầm rằng phải thường xuyên cầu xin A-di-đà Phật hiện ra
cho mình thấy.
Thực ra, phần trước nhắc người tu nhận biết mình là
phàm phu, tội chướng sâu nặng, còn luân hồi trong sáu đường; nay nhờ thiện tri
thức mà biết danh hiệu A-di-đà Phật, nên một lòng xưng niệm và cầu nguyện vãng
sanh. Vì vậy, ý nghĩa được nhấn mạnh trong tọa đàm là nguyện khi lâm
chung được A-di-đà Phật hiện thân tiếp dẫn về Tây Phương Cực Lạc, chứ
không phải tìm kiếm cảm ứng trong đời sống hằng ngày.
Từ đó, bài giảng khẳng định nguyện vãng sanh
Tây Phương Cực Lạc là chánh nguyện của người tu Tịnh độ. Theo cách
trình bày của Diệu Âm, Tịnh độ là pháp môn nhị lực: người tu biết mình còn
nghiệp chướng, không đủ sức tự mình vượt khỏi sinh tử, nên nương vào đại nguyện
và sự tiếp dẫn của A-di-đà Phật. Vì vậy, cần giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh, chuyên
tâm niệm Phật và xác định rõ con đường mình đã chọn.
Tọa đàm cũng bàn đến sự khác biệt giữa con đường tự
lực và pháp môn Tịnh độ. Theo lời giảng, người tu cần biết “trạch pháp”, tức
lựa chọn và hiểu rõ pháp môn mình đang hành trì để tránh dao động. Hòa thượng
Tịnh Không được dẫn lời khuyên rằng đã chọn con đường nào thì nên chuyên nhất
con đường ấy: Thiền theo hướng Thiền, Mật theo hướng Mật, Tịnh theo hướng Tịnh.
Bài giảng đặc biệt lưu ý việc Thiền Tịnh song tu, Mật Tịnh song tu, bởi khi lâm
chung, những định hướng tu tập khác nhau có thể khiến việc hỗ trợ người bệnh
gặp khó khăn.
Diệu Âm kể chuyện một vị sư phụ tại tự viện tu Thiền
Tịnh song tu, khi lâm bệnh nặng và mê man trong bệnh viện đã không được hộ niệm
như mong muốn. Người thiên về Tịnh độ muốn đưa thầy về để niệm Phật, nhưng
những người tu Thiền không đồng thuận, dẫn đến tranh luận và nghi ngờ lẫn nhau.
Câu chuyện cho thấy khi người tu và những người chung quanh không cùng định hướng,
việc trợ duyên lúc lâm chung có thể gặp trở ngại.
Vì vậy, người chọn Tịnh độ nên kết hợp với những người
cùng chuyên niệm Phật, cùng tha thiết cầu vãng sanh, để khi cần có thể khuyên
nhắc, nâng đỡ và niệm A-di-đà Phật bên cạnh nhau.
Hộ niệm cần được chuẩn bị từ khi còn khỏe mạnh, không phải đợi đến lúc hấp hối mới nghĩ đến. Chuẩn
bị ấy bao gồm xác định rõ hướng tu, duy trì công phu niệm Phật và xây dựng cộng
đồng đồng tu có cùng chí hướng. Khi mỗi người vững vàng trên con đường mình
chọn và biết nâng đỡ nhau, việc hộ niệm mới có thể phát huy vai trò trợ duyên
trong giờ phút cuối đời.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
22. Tóm tắt Tọa đàm 22
Tọa đàm 22 mở đầu bằng câu chuyện một Ni sư xuất gia
25 năm, đến tuổi 75 mới nhận ra tầm quan trọng của việc vãng sanh và hộ niệm.
Dù chung quanh có chùa và người tu, Ni sư vẫn lo lắng vì chưa biết có ai hiểu
đúng cách hộ niệm để hỗ trợ mình khi vô thường đến. Qua câu chuyện này, Diệu Âm
nhấn mạnh: hộ niệm cho chính mình và người thân là việc không thể chậm
trễ. Cần tìm hiểu và chuẩn bị từ khi còn khỏe mạnh, không đợi đến lúc
lâm chung mới lo liệu.
Tiếp nối Tọa đàm 21, bài giảng nhắc rằng người tu Tịnh
độ khi lâm chung phải nhất tâm theo A-di-đà Phật. Lời nguyện “nguyện Phật thị
hiện” là nguyện được thấy Phật tiếp dẫn trong giờ phút cuối đời, không phải
hằng ngày cầu mong những hiện tượng đặc biệt. Người tu không nên hiếu kỳ hay
chạy theo cảnh giới lạ, vì điều đó có thể khiến tâm dao động và trở thành
chướng ngại.
Trọng tâm của tọa đàm là cụm từ “Tướng Hảo
Quang Minh”. Theo Diệu Âm, muốn hộ niệm đúng tinh thần Tịnh độ thì
phải hiểu giáo lý Tịnh độ, đại nguyện của A-di-đà Phật và lời khai thị của chư
Tổ. Không nên gom góp tài liệu của nhiều pháp môn rồi áp dụng chung mà không
phân biệt, vì mỗi con đường tu có cách nhìn và phương pháp hành trì riêng.
Bài giảng phân biệt pháp môn Tịnh độ với những cách tu
được trình bày theo hướng tự lực. Theo cách giải thích của Diệu Âm, có pháp tu
xem những cảnh giới xuất hiện trong quá trình tu tập là thử thách cần đối diện
và vượt qua; vì vậy, cách nhìn về Phật, ma, ánh sáng hay các hình tướng cũng
khác nhau. Nếu người tu Tịnh độ không hiểu rõ sự khác biệt này, họ có thể hoang
mang khi tiếp nhận những lời giải thích trái hướng.
Diệu Âm cũng đề cập những hình tượng Phật, Bồ-tát hoặc
Kim Cang có vẻ uy mãnh, đáng sợ trong một số truyền thống. Theo cách diễn giải
của bài giảng, những hình tướng ấy biểu trưng cho nghiệp chướng, ma chướng và
vọng tâm cần được đối trị. Trong khi đó, Tịnh độ chủ trương xa lìa
nghiệp chướng, hướng về cảnh giới thanh tịnh và nương vào đại nguyện tiếp dẫn
của A-di-đà Phật.
Vì vậy, câu “Tâm Tịnh Quốc Độ Tịnh”
được nhấn mạnh như một nguyên tắc quan trọng. Người niệm Phật cần giữ tâm hiền
lành, chân thật, chí thành chí kính và một lòng cầu vãng sanh. “Tướng Hảo Quang
Minh” được Diệu Âm diễn giải theo hướng hình tướng và ánh sáng của A-di-đà Phật
hiền hòa, nhu nhuyễn, an lành, tương ứng với tâm nguyện của người tu Tịnh độ.
Bài giảng cuối cùng nhắc người tu không nên nghiên cứu
quá rộng mà thiếu sự phân biệt pháp môn. Đã chọn Tịnh độ thì cần hiểu
đúng Tịnh độ, tu đúng hướng và chuẩn bị hộ niệm theo tinh thần Tịnh độ.
Khi lâm chung, hãy giữ tâm chí thành chí kính, nhất tâm niệm Phật và cầu
A-di-đà Phật tiếp dẫn về Tây Phương Cực Lạc.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
23. Tóm tắt Tọa đàm 23
Tọa đàm 23 tiếp tục nhấn mạnh rằng hộ niệm có
nhiều phương pháp khác nhau, tùy theo tôn giáo, pháp môn và mục tiêu
hướng đến. Với người tu Tịnh độ, mục đích của hộ niệm là giúp người sắp xả bỏ
báo thân giữ vững tâm niệm Phật, tha thiết cầu vãng sanh về Tây Phương
Cực Lạc với A-di-đà Phật. Vì vậy, nếu đã chọn con đường Tịnh độ thì
cần hiểu đúng phương pháp hộ niệm của Tịnh độ, không nên tùy tiện pha trộn với
những cách thức của pháp môn khác.
Diệu Âm đặc biệt cảnh báo việc hiếu kỳ, nghe
đâu làm đó. Có những tài liệu hướng dẫn những cách thức tác động lên
thân thể người chết, như ấn vào động mạch, huyệt đạo hoặc tạo một đường thoát ở
đỉnh đầu cho thần thức. Những cách này, theo người chia sẻ, không được nói đến
trong kinh điển và các tài liệu Tịnh độ mà ông biết, nên không dám áp dụng. Ông
cũng kể những tập tục dân gian rất khác lạ để cho thấy rằng không phải cứ mang
danh “hộ niệm” thì đều phù hợp với mục đích vãng sanh.
Đối với những phương pháp thuộc các truyền thống khác,
đặc biệt những pháp môn có tính “mật truyền”, tọa đàm khuyên người tu Tịnh độ
càng phải thận trọng. Nếu chưa hiểu rõ Lý và Sự, chưa biết
phương pháp đó vận hành như thế nào mà đem áp dụng cho người lâm chung, có thể
gây thêm hoang mang và trở ngại. Nguyên tắc được nhắc lại là: không
biết rõ thì không nên tùy tiện hướng dẫn.
Từ đó, tọa đàm quay về phương pháp chính của Tịnh độ: cầu
vãng sanh và cầu A-di-đà Phật phóng quang tiếp độ. Trong các phương
pháp niệm Phật, bài nói đề cập đến Quán Tượng Niệm Phật và Trì
Danh Niệm Phật, còn Quán Tưởng và Thật Tướng được xem là quá cao nên
không đưa ra phổ biến trong phạm vi này.
Quán Tượng Niệm Phật là ghi sâu hình tượng A-di-đà
Phật vào tâm. Khi lâm chung, ban hộ niệm có thể đưa hình Phật quen thuộc trước
mặt người bệnh, nhắc họ nhìn rõ hình Phật, niệm Phật và tha thiết nguyện vãng
sanh. Theo cách giải thích trong tọa đàm, người hộ niệm chỉ có nhiệm vụ
nhắc nhở, còn sự cảm ứng với A-di-đà Phật phải xuất phát từ chính tâm
nguyện của người bệnh: họ phải tự niệm Phật và tự tha thiết cầu vãng sanh.
Tọa đàm cũng nhắc lại lời dạy được dẫn từ Hòa thượng
Tịnh Không: nếu người bệnh thấy A-di-đà Phật hiện rõ đúng như hình tượng đã
quen thuộc thì có thể vững lòng theo Ngài. Nếu xuất hiện những hình tượng khác
không đúng với hình Phật đã quán niệm, thì không chạy theo mà tiếp tục nhiếp
tâm niệm Phật. Đây được xem là một điểm giúp người hộ niệm và người bệnh giữ
được sự vững vàng trong giờ phút lâm chung.
Cuối cùng, bài nói nhấn mạnh một vấn đề rất thực tế: hộ
niệm phải được mời đến càng sớm càng tốt. Nhiều gia đình khi người
thân sắp mất lại quá bận tâm đến việc coi ngày giờ, lo hậu sự, nhà quàn và
nhiều công việc khác, trong khi việc quan trọng nhất là giúp người bệnh giữ tâm
niệm Phật và cầu vãng sanh lại bị chậm trễ. Theo tọa đàm, những sự chuẩn bị ấy
có thể trở thành một dạng “hộ niệm”, nhưng không phải là hộ niệm theo mục tiêu
vãng sanh.
Vì vậy, người tu cần chuẩn bị từ trước, hiểu rõ pháp môn mình đang theo
và khi có người hữu duyên lâm chung thì mời ban hộ niệm đến sớm, giữ
đúng nguyên tắc, tránh hiếu kỳ và tránh áp dụng những phương pháp chưa hiểu rõ.
Hộ niệm đúng pháp là cùng nhau trợ duyên để người bệnh giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh
và hướng tâm về A-di-đà Phật.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
24. Tóm tắt Tọa đàm 24
Tọa đàm 24 mở đầu bằng những lời dạy được dẫn lại của
Ấn Quang Đại Sư, Pháp Đảnh Đại Sư và đức Thích-ca Mâu-ni Phật, nhằm nhấn mạnh
vai trò của pháp môn niệm Phật trong thời mạt pháp. Theo nội dung tọa đàm, đối
với người phàm phu nghiệp chướng sâu nặng, niệm Phật cầu vãng sanh
là con đường phù hợp để thoát khỏi luân hồi. Vì vậy, đã chọn pháp môn Tịnh độ
thì không chỉ cần tu đúng pháp mà còn phải hiểu rõ phương pháp hộ niệm khi xả
bỏ báo thân.
Tọa đàm nhấn mạnh rằng mỗi pháp môn, tôn giáo hay
truyền thống đều có phương pháp hướng dẫn người chết theo mục tiêu riêng. Hộ
niệm Tịnh độ phải hướng về A-di-đà Phật và Tây Phương Cực Lạc,
nên không thể tùy tiện đưa những kiến giải, tập tục hoặc phương pháp khác vào.
Người hộ niệm cần nương theo kinh sách và lời dạy của chư Tổ, tránh tự nghiên
cứu rồi đặt ra những cách làm không có nền tảng.
Bài nói đưa ra nhiều ví dụ để cảnh báo về những cách
làm không phù hợp, như ấn mạnh vào các huyệt trên thi thể với niềm tin rằng có
thể giúp người chết vãng sanh; bỏ nếp, gạo, đậu, vàng bạc vào miệng người mất;
hoặc tự thực hiện nghi thức “tiếp dẫn linh hồn” bằng cách dùng thanh củi gõ lên
thi thể. Những câu chuyện này nhằm nhắc nhở rằng đã hộ niệm thì phải y
giáo phụng hành, không tự ý sáng tạo phương pháp hay xem các tập tục
dân gian là pháp hộ niệm Tịnh độ.
Một vấn đề được đặc biệt nhấn mạnh là việc khóc lóc,
than kể bên cạnh người lâm chung. Theo lời dạy được trình bày, thương người
thân không phải là níu kéo hay khiến họ quyến luyến thế gian, mà là giúp họ giữ
tâm thanh tịnh, buông bỏ vướng mắc và nhất tâm niệm Phật cầu vãng sanh. Người
bệnh cần được khuyên không ham thích, không sợ hãi và không lưu luyến những gì
thuộc về thế gian, xem việc xả bỏ thân nghiệp báo là cơ hội trở về với Phật.
Vì vậy, gia đình cần ghi nhớ: không khóc lóc,
không khơi gợi sự quyến luyến và không đụng chạm thân thể người vừa mất trong
thời gian hộ niệm theo hướng dẫn của ban hộ niệm. Người thân nên tạo
điều kiện để việc trợ duyên được tiếp tục, thay vì vội vàng thực hiện các nghi
thức hoặc tập tục khác.
Cuối cùng, tọa đàm nhắc nhở mọi người phải lo tu hành
ngay khi còn khỏe mạnh, đồng thời tìm hiểu phương pháp hộ niệm từ trước để khi
hữu sự không lúng túng. Toàn bộ việc trợ duyên cần xoay quanh Tín-Nguyện-Hạnh:
tin tưởng vững vàng, tha thiết nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc và liên tục
trì niệm danh hiệu A-di-đà Phật.
Thông điệp xuyên suốt của tọa đàm là: tu đúng
pháp môn chưa đủ, còn phải thực hành hộ niệm đúng phương pháp. Muốn
trợ duyên cho người khác vãng sanh, mỗi người cần hiểu rõ nguyên tắc hộ niệm,
tránh những kiến giải và tập tục không phù hợp, đồng thời chuẩn bị
Tín-Nguyện-Hạnh ngay từ khi còn khỏe mạnh.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
25. Tóm tắt Tọa đàm 25
Tọa đàm 25 nhấn mạnh sự thù thắng của pháp môn niệm
Phật và hộ niệm vãng sanh. Theo Diệu Âm, điều khiến nhiều người khó tin là pháp
niệm Phật rất dễ hành mà sự thành tựu lại lớn. Người phàm phu nghiệp
chướng sâu nặng, nếu thật sự tin tưởng, niệm Phật và cầu vãng sanh thì vẫn có
cơ hội vượt qua sinh tử, về Tây Phương Cực Lạc và tiến đến thành tựu đạo quả.
Chính vì phương pháp quá đơn giản nên nhiều người nghi ngờ, không tin rằng chỉ
niệm danh hiệu A-di-đà Phật lại có thể vãng sanh.
Bài nói đặt ra một câu hỏi: có người tu hành suốt năm,
sáu chục năm hoặc lâu hơn nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu giải thoát, vậy tại sao
hộ niệm lại có thể trợ duyên cho một người vãng sanh? Từ đó, Diệu Âm nhấn mạnh
người tu cần chọn con đường có niềm tin vững chắc vào khả năng thành tựu, thay
vì hoài nghi pháp môn mình đang hành trì.
Theo cách lý giải của tọa đàm, sự thù thắng của pháp
niệm Phật nằm ở sự gia trì của A-di-đà Phật. Người tu không
chỉ dựa vào sức mình mà còn nương vào đại nguyện của Phật. Vì chưa tin sâu vào
sự gia trì ấy, có người tìm thêm những phương pháp như vận khí, vận hành huyệt
đạo, mở luân xa, nhân điện hay điển lực. Theo quan điểm của bài nói, việc pha
trộn những phương pháp này khiến người tu xa rời trọng tâm niệm Phật và làm cho
con đường tu trở nên phức tạp.
Diệu Âm dẫn lời Ngài Ấn Quang để nhấn mạnh rằng niệm
Phật phải đặt trọng tâm ở sự chân thành cầu Phật gia trì, không phải tìm kiếm
những năng lực đặc biệt. Từ đó, tọa đàm nêu nguyên tắc “Y pháp, y kinh,
không y theo người”: người tu cần căn cứ vào kinh Phật và lời dạy của
chư Tổ, không vội chạy theo những phương pháp được giới thiệu là cần thiết
nhưng không có nền tảng trong giáo pháp. Theo lập luận của bài nói, đại nguyện
A-di-đà Phật đã bao trùm chúng sanh trong chín pháp giới, nên người tu không
cần vay mượn thêm pháp lạ để cầu vãng sanh.
Một điểm quan trọng khác là lời dạy của Đại Thế Chí
Bồ-tát: “Nhiếp sáu căn, tịnh niệm tương tục.” Diệu Âm cảnh
tỉnh rằng người tu thường dễ bị lôi cuốn bởi những điều mới lạ: nghe pháp này
hay thì tìm hiểu, nghe chuyện kia hấp dẫn lại tò mò. Khi mắt, tai và ý liên tục
chạy theo nhiều hướng, tâm khó thanh tịnh, niềm tin cũng dễ dao động. Vì vậy,
muốn chuyên nhất cần biết buông bỏ sự hiếu kỳ và những kiến giải pha tạp, trở
về với câu A-di-đà Phật.
Từ đó, tọa đàm khẳng định hộ niệm là một pháp
tu từ đầu đến cuối, không chỉ là việc trợ giúp người sắp mất. Diệu Âm
kể lại những trường hợp được cho là vãng sanh nhờ giữ vững niềm tin và thực
hành đúng pháp, trong đó có một trường hợp tại châu Âu, nhằm minh họa niềm tin
vào lời nguyện “mười niệm tất sanh”.
Bài nói cũng nhắc nhở người đã được nghe và hiểu về hộ
niệm rằng nếu không thành tựu thì cần nhìn lại việc thực hành: có giữ vững niềm
tin, có y giáo phụng hành hay vẫn xem thường pháp môn vì cho rằng quá đơn giản?
Lời khuyên cuối cùng là buông bớt ham muốn thế
gian, giữ giới, sống chân thành và thiệt thà niệm Phật. Đừng để những
thú vui, ganh tỵ, cạnh tranh hay sự hiếu kỳ khiến tâm phân tán. Hãy định tâm
nơi câu A-di-đà Phật và nguyện về Tây Phương Cực Lạc.
Thông điệp xuyên suốt của tọa đàm 25 là: niệm
Phật không cần làm cho phức tạp; điều quan trọng là tin sâu, hành trì chuyên
nhất và không pha tạp. Hộ niệm cũng bắt đầu từ sự chuẩn bị ấy, giúp
mỗi người củng cố Tín-Nguyện-Hạnh và hướng đến vãng sanh ngay trong đời này.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
26. Tóm tắt Tọa đàm 26
Theo lời giảng, trong thời mạt pháp, tìm được một
người thật sự tu hành để một đời giải thoát là điều rất khó. Có người không
chịu tu; có người muốn tu nhưng lại đồng hóa việc tu với việc làm phước, tìm sự
vui vẻ hay lợi ích thế gian. Trong khi đó, pháp môn niệm Phật cầu vãng sanh Tây
Phương được xem là con đường thích hợp cho chúng sanh thời này, nhưng lại rất
ít người có niềm tin vững chắc.
Vì vậy, người niệm Phật cần nhiếp tâm,
quyết lòng trong một đời này cầu vãng sanh, đồng thời hạn chế mở rộng sáu căn
để tiếp nhận quá nhiều trào lưu bên ngoài. Đặc biệt, việc nghiên cứu quá nhiều
có thể tạo thành “sở tri chướng”: kiến thức thế gian không những không giúp ích
mà còn có thể làm tâm dao động, nghi ngờ và xa rời mục tiêu ban đầu.
Tọa đàm tiếp tục giải thích về “Ngũ ngũ kiên cố” trong
Kinh Đại Tập. Theo cách trình bày của người giảng, năm thời kỳ, mỗi thời kỳ 500
năm, lần lượt là Giải thoát, Thiền định, Đa văn, Tháp tự và cuối cùng là Đấu
tranh kiên cố. Thời kỳ hiện nay được xem là giai đoạn mà sự tranh
chấp, chống đối và thị phi trở nên mạnh mẽ. Vì thế, người tu phải đặc biệt cảnh
giác.
“Đấu tranh” không chỉ là những cuộc tranh luận lớn.
Chỉ cần người khác chê bai, phỉ báng mà mình nổi lên tâm chống đối, muốn cãi
lại hay nói xấu lại, thì đã bị kéo vào vòng đấu tranh. Người giảng nhấn mạnh
lời dạy của Hòa thượng Tịnh Không: người ta chửi mình thì không chửi lại; người
ta nói xấu thì không nói xấu lại; người ta phỉ báng thì không phỉ báng lại. Bởi
một khi tâm bị cuốn vào tranh chấp, sự thanh tịnh mất đi và con đường vãng sanh
cũng bị trở ngại.
Do đó, muốn vượt qua “Đấu tranh kiên cố”, cần rời
bỏ thị phi, buồn phiền và những tranh chấp của thân khẩu ý, giữ tâm
thanh tịnh và chuyên tâm niệm Phật. Không nên đem những kiến thức triết học cao
siêu hay những vấn đề tranh luận vào con đường tu đơn giản của mình.
Từ đó, người giảng đề cao mô hình đạo tràng
nhỏ, âm thầm và chuyên tu. Theo lời trình bày, tinh thần này gần với
mẫu đạo tràng được gắn với Ấn Quang Đại Sư: không cần bảng hiệu lớn, không
quảng cáo, không chạy theo hình thức hay sự đông đảo, mà chỉ một nhóm nhỏ
khoảng 5, 10 hoặc 20 người cùng nhau niệm Phật. Hạ Liên Cư cũng được nhắc đến
với mô hình “Tịnh Tông Học Hội”, nhấn mạnh việc cùng nhau niệm A-di-đà Phật,
không thêm bớt, quyết lòng cầu vãng sanh.
Điểm quan trọng cuối cùng là phân biệt “đạo
tràng thịnh vượng” với “đạo tràng thành tựu”. Thịnh
vượng thuộc về thế gian pháp; còn mục tiêu của đạo tràng Phật pháp là giúp
người tu giữ vững tín nguyện, chuyên tâm niệm Phật và hỗ trợ nhau trong những
giờ phút cuối cùng.
Vì vậy, con đường được nhấn mạnh trong tọa đàm này là:
ít tranh luận, ít thị phi, ít phô trương; giữ tâm thanh tịnh, gắn bó
với nhau và một lòng niệm Phật cầu vãng sanh.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
27. Tóm tắt Tọa đàm 27
Tọa đàm 27 nhấn mạnh một điều rất đáng suy ngẫm: người
hiền lành, chất phác, ít chấp trước thường dễ tiếp nhận lời hướng dẫn và dễ
phát tâm chí thành niệm Phật. Theo người giảng, có những người hiểu
Phật pháp không nhiều, nhưng khi được hướng dẫn thì tin tưởng, thành tâm sám
hối, quyết lòng cầu vãng sanh và làm đúng lời chỉ dạy. Ngược lại, người biết
nhiều nhưng thường có nhiều ý kiến, thích phân tích, tranh luận và chấp trước
thì đôi khi lại khó tiến bộ.
Từ đó, bài nói tiếp tục cảnh báo về chấp trước
và thị phi trong đạo tràng. Khi nghe một lời dạy mà thay vì sửa mình
lại sinh tâm bất mãn, cho rằng vị thầy “khó chịu”, rồi đem chuyện ấy ra bàn
luận, thì chính tâm chấp trước đã khởi lên. Người giảng liên hệ điều này với
“Đấu tranh kiên cố” của thời mạt pháp: càng thấy điều trái ý càng muốn phê
phán, càng muốn sửa người khác, thì tâm càng bất an và càng xa câu niệm Phật.
Hòa thượng Tịnh Không được dẫn lại với lời khuyên rằng
người vào đạo tràng phải tập làm quen với những điều “chướng tai gai
mắt”. Không phải thấy người khác sai mà mình cũng làm theo, mà là đừng
để lỗi của người khác trở thành nguyên nhân khiến tâm mình nổi giận. Việc đúng
sai hãy để Long Thiên Hộ pháp và nhân quả lo; phần của mình là phá bỏ cái chấp,
giữ tâm thanh tịnh để niệm Phật.
Bài nói đưa ra một ví dụ rất gần gũi: ngay cả cách
phát âm danh hiệu A-di-đà Phật khác nhau cũng có thể trở thành nguyên nhân
tranh chấp. Nếu người niệm “A-di-đà Phật” chống người niệm “A-mi-đà Phật”, hay
ngược lại, thì cả hai đều bị cuốn vào tranh luận. Vấn đề không còn nằm ở câu
Phật hiệu mà nằm ở tâm tranh đấu của chính người niệm.
Theo bài giảng, những thứ như chấp trước, giận hờn,
thị phi làm tâm bất tịnh; khi sân giận khởi lên thì câu niệm Phật cũng không
còn được niệm bằng tâm thanh tịnh. Vì vậy, các vị Tổ được nhắc lại đều gặp nhau
ở một lời dạy rất đơn giản: đừng nhìn lỗi người, hãy lo sửa lỗi mình.
Lục Tổ Huệ Năng dạy người chân tu không thấy lỗi thế gian; Ấn Quang Đại Sư
khuyên lúc nhàn đàm đừng nói lỗi người mà hãy nhắc lỗi mình; Thích Thiền Tâm
cũng nhấn mạnh phải giữ tâm trong câu niệm Phật, đâu còn thời gian để nói
chuyện của người khác.
Điểm nổi bật của tọa đàm là chữ “hiền”.
Theo người giảng, người hiền không nhất thiết phải hiểu giáo lý sâu rộng, nhưng
có khả năng nghe lời, biết nhận lỗi, biết sám hối và chí thành niệm Phật. Đặc
biệt trong lúc lâm chung, một người dù trước đây ít tu, nếu vẫn giữ được tâm
hiền lành, gặp thiện tri thức, thành tâm sám hối và tha thiết cầu vãng sanh thì
có thể phát khởi sức chí thành rất mạnh.
Vì vậy, tu hành không phải chỉ là nghe nhiều pháp hay
hiểu nhiều lý luận. Điều quan trọng hơn là bớt chấp, bớt thị phi, bớt
tự cao, giữ tâm hiền và đem sự chí thành vào câu A-di-đà Phật. Đồng
thời, người trong Niệm Phật Đường được khuyến khích tích cực tham gia hộ niệm
để học cách hỗ trợ người khác vãng sanh và cũng chuẩn bị cho chính mình.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
28. Tóm tắt Tọa đàm 28
Tọa đàm 28 nhấn mạnh một điểm cốt lõi: pháp hộ
niệm là một cách tu, tu từ “A” đến “Z”. Từ những điều căn bản nhất của
một người căn cơ thấp, nghiệp chướng sâu nặng, trí huệ chưa khai, pháp niệm
Phật kết hợp hộ niệm vẫn mở ra cơ hội vãng sanh trong một đời.
Qua trường hợp một ông cụ ở Inala, Diệu Âm cho rằng
điều quan trọng trước tiên không phải người bệnh đã tu nhiều hay hiểu đạo sâu,
mà là có niềm tin và lòng tha thiết muốn vãng sanh. Nếu khơi
được tín tâm vững vàng, rồi dẫn người bệnh đến quyết tâm niệm Phật, thì con
đường vãng sanh có thể được mở ra. Vì vậy, người đã biết tu khi gặp bệnh khổ
không nên quá sợ hãi; ngược lại, “càng bệnh càng hiểu đạo, càng đau càng rõ
đường đi”, càng gặp chướng nạn càng phải quyết tâm vãng sanh trong đời này.
Diệu Âm cũng nhắc người bước vào đạo tràng cần xác lập
mục tiêu rõ ràng: tu để vãng sanh Tây Phương Cực Lạc trong một đời,
chứ không chỉ tìm chút phước hay niềm vui. Muốn đi được lâu dài, cần hỗ trợ lẫn
nhau. Bài giảng khuyến khích lập những nhóm niệm Phật nhỏ khoảng năm, mười, tối
đa vài chục người để cùng tu và có thể nâng đỡ nhau khi gặp sự cố.
Một nội dung rất thực tế là phải học hộ niệm
bằng chính việc đi hộ niệm. Không nên chỉ chờ người có kinh nghiệm làm
hết. Có thể chia thành các tổ nhỏ, mỗi tổ bốn, năm người, có người hướng dẫn.
Những lần đầu có thể còn lúng túng, nhưng qua vài lần sẽ tích lũy kinh nghiệm
và ngày càng biết cách ứng xử. Diệu Âm cũng kể về một người ghi chép rất kỹ
những lời hướng dẫn về hộ niệm, học đi học lại, rồi dần dần có khả năng khai
thị tốt.
Đặc biệt, không có một cách nói chuyện cứng
nhắc với mọi người bệnh. Có lúc cần nhẹ nhàng, có lúc cần vui vẻ,
nhưng cũng có trường hợp phải nói mạnh để người bệnh tỉnh ngộ. Phương tiện phải
tùy người, tùy hoàn cảnh. Bài giảng đưa ra ví dụ “một cái đánh, một cái xoa”:
một người nói cứng để tạo sự cảnh tỉnh, người khác lập tức dùng lời mềm để nâng
đỡ.
Qua trường hợp một ông cụ nhất quyết đòi ăn thịt chó
và không chịu niệm Phật, Diệu Âm đã dùng cách nói mạnh, khơi lại sự sợ hãi và
khuyên cụ sám hối. Sau đó ông cầm chuỗi và bắt đầu niệm A-di-đà Phật. Điều này
cho thấy, theo bài giảng, hộ niệm không phải là áp dụng một công thức
duy nhất, mà phải biết dùng phương tiện thích hợp để đưa người bệnh
trở về với việc niệm Phật.
Cuối cùng, điều quan trọng không phải nói được những lý đạo cao siêu,
mà là biết học, thực hành và tích lũy kinh nghiệm. Mỗi lần hộ
niệm là một lần tự rèn luyện, để khi đối diện với cha mẹ hay người thân của
chính mình, có thể bình tĩnh và biết cách giúp họ trên con đường vãng sanh.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
29. Tóm tắt Tọa đàm 29
Tọa đàm 29 bắt đầu từ một cuộc hộ niệm thực tế. Theo
Diệu Âm, buổi đầu tiên không phải chỉ đến niệm Phật, mà là tiếp xúc với
người bệnh và gia đình để hướng dẫn cách hộ niệm, củng cố niềm tin,
giải thích những quy định cần thiết, đồng thời quan sát hoàn cảnh, cách thờ
phụng, cách nói chuyện của gia đình và người bệnh. Qua đó, người hộ niệm tìm
hiểu những yếu tố liên quan đến Tín-Nguyện-Hạnh của người
bệnh.
Trường hợp được nhắc đến là một ông cụ trước đây tu
tập không nhiều, ít niệm Phật và không ăn chay. Tuy nhiên, ông có một điểm rất
quý: hiền lành, không khoe khoang công phu và thành thật nhận mình từng
làm những điều sai trái. Khi được nhắc đến việc sám hối, ông thừa nhận
ngay và sẵn lòng thành tâm sám hối. Theo cách nhìn của người nói, chính sự chân
thành, hiền lành ấy khiến tâm dễ cảm ứng với đại nguyện của A-di-đà Phật.
Về chuyện ăn chay, Diệu Âm nhấn mạnh không nên biến
đây thành điều kiện khiến người bệnh bỏ niệm Phật. Trường hợp ông cụ bị bệnh,
bác sĩ lại cấm ăn rau xanh, đậu hủ và đậu nành nên rất khó ăn chay. Theo lời
dẫn Hòa thượng Tịnh Không, trong các kinh Tịnh độ nói về vãng sanh không đặt
điều kiện “ăn mặn thì mất phần vãng sanh”. Vì vậy vẫn khuyến khích ăn chay để
nuôi dưỡng lòng từ bi, nhưng nếu chưa thể ăn chay thì vẫn phải khuyên
người ấy niệm Phật. Không nên vì bắt buộc ăn chay mà vô tình làm mất
cơ hội niệm Phật.
Điều quan trọng nhất khi hộ niệm, theo Diệu Âm, không
phải nói những đạo lý cao siêu mà là giúp người bệnh có được Tín-Nguyện-Hạnh.
Người bệnh cần chân thành, hiền lành, chí thành, chí kính và tha thiết muốn
vãng sanh. Người hộ niệm có thể sử dụng những phương tiện thích hợp, thậm chí
vui vẻ, gần gũi, miễn sao giúp người bệnh phát lòng tin, phát nguyện và bắt đầu
niệm câu A-di-đà Phật.
Từ đó, bài nói chuyển sang hình ảnh “nhân
Phật”. Theo cách giải thích của Diệu Âm, mỗi người đều sẵn có “hạt
giống Phật”. Nếu gieo đúng duyên, hạt giống ấy có thể phát triển thành quả
Phật. Với pháp môn niệm Phật: niệm A-di-đà Phật là Nhân, vãng sanh Tây
Phương là Duyên, thành Phật là Quả. Vì vậy, người hộ niệm cần gieo cho
người bệnh cái duyên hướng về Tây Phương, thay vì gieo duyên tham luyến tài
sản, chỉ cầu hết bệnh hay chỉ tìm sự an ủi tạm thời.
Cuối cùng, Diệu Âm nhấn mạnh người tu cần thường xuyên
niệm Phật, nói về vãng sanh và tham gia hộ niệm. Qua nhiều lần thực tế, những
chướng ngại trong tâm dần được nhận ra và tháo gỡ. Khi Nhân đã có,
Duyên đã có thì Quả sẽ thành. Vì vậy, đừng xem nhẹ việc vãng sanh hay
hộ niệm; hãy tham gia và củng cố con đường về Tây Phương cho thật vững chắc.
Nam-mô A-di-đà Phật.
30. Tóm tắt Tọa đàm 30
Diệu Âm nhấn mạnh rằng biết và thực hành hộ niệm càng sớm càng
tốt. Chậm một ngày, một tuần có thể khiến chúng ta bỏ lỡ cơ hội giúp
người khác vãng sanh, để rồi khi người thân lâm chung mới tìm người hỗ trợ thì
đã quá muộn.
Một trở ngại lớn là nhiều người cho rằng mình chưa có năng lực, chưa chứng
đắc nên không dám tham gia hộ niệm. Theo Diệu Âm, đây là quan niệm sai lầm,
khiến việc hộ niệm bị trì hoãn. Người tu cần khiêm nhường, luôn nhận mình còn
là phàm phu, không tự cho rằng đã chứng đắc hay có năng lực đặc biệt. Tâm cống
cao, ngã mạn và tự nhận chứng đắc có thể dẫn đến những sai lầm nghiêm trọng.
Diệu Âm cảnh báo việc tự ý dùng những phương pháp như ấn huyệt, tác
động mạnh vào thân thể người chết hoặc cho rằng mình có thể dùng nội lực để
thay A-di-đà Phật tiếp độ. Theo lời dạy mà ông dẫn lại, cần tôn trọng thân thể
người mất, làm theo kinh điển và lời Tổ dạy, không tùy tiện thực hiện những
việc chưa được xác chứng. Tinh thần hộ niệm không nằm ở việc phô bày năng lực,
mà ở sự thành tâm niệm Phật và cầu nguyện.
Vậy người hộ niệm cần điều gì? Theo Diệu Âm, điều quan trọng nhất là chí
thành, chí kính. Người bệnh cần chân thành, tha thiết cầu vãng sanh;
người thân và ban hộ niệm cũng phải thành tâm cầu nguyện, khuyên nhắc người
bệnh niệm Phật. Đồng thời, họ thành khẩn cầu giải trừ những chướng ngại, khuyên
các bên có duyên lành hoặc duyên oán với người bệnh cùng nương cơ hội này mà
niệm Phật.
Diệu Âm nhắc lại đại nguyện của A-di-đà Phật: chúng sanh nghe danh hiệu
Ngài, phát nguyện vãng sanh và thành tâm niệm Phật thì được tiếp độ; ngay cả
người niệm được mười niệm lúc lâm chung cũng có cơ hội vãng sanh theo lời
nguyện ấy. Vì vậy, không nên tự đặt thêm điều kiện rằng chỉ người chứng đắc
hoặc đạt nhất tâm bất loạn mới có thể được vãng sanh.
Cuối cùng, Diệu Âm khuyên các đạo tràng hãy sớm tổ chức ban hộ niệm,
tích cực tham gia bằng tâm khiêm cung và chân thành. Đừng dùng con mắt đánh giá
ai đủ năng lực, ai chưa đủ năng lực, mà hãy cùng nhau niệm Phật, khuyên người
bệnh phát tín tâm và nguyện vãng sanh.
Thông điệp chính: Hộ niệm không đòi hỏi người tham gia phải tự nhận có
năng lực đặc biệt. Điều cần thiết là lòng chí thành, chí kính, sự khiêm nhường
và niềm tin vững chắc vào đại nguyện của A-di-đà Phật.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
31. Tóm tắt Tọa đàm 31
Diệu Âm nhấn mạnh rằng hộ niệm là một pháp tu có đầu có cuối, không
phải đợi người bệnh mê man hay sắp mất mới mời ban hộ niệm đến. Hộ niệm giúp
người bệnh và gia đình hiểu rõ con đường vãng sanh, củng cố niềm tin và thực
hành đúng ba điểm Tín-Nguyện-Hạnh.
Nhiều người nhầm hộ niệm với cầu siêu hoặc chỉ xem đó là việc đến thăm
hỏi, an ủi gia đình có người sắp mất. Theo Diệu Âm, mục đích thật sự của hộ
niệm là hướng dẫn từng bước để người bệnh biết niệm Phật, phát nguyện về Tây
Phương Cực Lạc và an tâm trước lúc xả bỏ báo thân. Ông cũng cho rằng những
trường hợp được ghi hình chỉ là một phần nhỏ; việc trực tiếp chứng kiến người
vãng sanh có thể giúp người tu củng cố niềm tin vào lời Phật dạy.
Bài nói nhắc lại lời giảng được dẫn từ Hòa thượng Tịnh Không: mười niệm
tất sanh, thậm chí một niệm cuối cùng với tâm chân thành cũng có thể trở thành
nhân duyên vãng sanh. Diệu Âm giải thích rằng điều quan trọng nằm ở thiện
căn và niềm tin. Có người tu lâu năm nhưng chưa tin sâu vào câu
A-di-đà Phật, nên lúc lâm chung không thể chuyên tâm niệm Phật. Ngược lại,
người từng tạo nhiều lỗi lầm nhưng gặp thiện tri thức khai thị, khởi lòng tin,
thành tâm sám hối và tha thiết niệm Phật thì thiện căn có thể được khơi dậy.
Từ đó, Diệu Âm giải thích sự khác biệt giữa người phạm tội nặng và
người không tin. Ông không cho rằng tội ngũ nghịch, thập ác là nhẹ, mà nhấn
mạnh rằng người có tội vẫn có thể gặp duyên lành, phát tín tâm và niệm Phật lúc
lâm chung; còn người không tin có thể đánh mất cơ hội ấy vì không chịu niệm
Phật. Theo cách giảng này, vấn đề không phải so sánh tội nào nhẹ hơn, mà là giá
trị quyết định của niềm tin và câu Phật hiệu trong giờ phút cuối đời.
Diệu Âm khuyên người hộ niệm không nên tự cho mình có năng lực đặc
biệt, mà cần thành tâm hướng dẫn người bệnh và cùng nhau niệm Phật. Khi hiểu
được ý nghĩa của hộ niệm, người tu cần xác định mình là phàm phu, nghiệp chướng
còn sâu nặng, nên càng phải nương theo lời Phật dạy, tránh tu tập lang thang
theo kiến giải riêng.
Cuối cùng, bài tọa đàm nhấn mạnh câu “Tín năng siêu xuất chúng
ma lộ”: niềm tin vững vàng giúp người tu vượt qua những chướng ngại
trên đường tu. Dù gặp sự hoài nghi hay phản đối từ bên ngoài, người tu Tịnh độ
cần giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh, tích cực tham gia hộ niệm và không để tâm thoái
chuyển.
---
32. Tóm tắt Tọa đàm 32
Diệu Âm mở đầu bằng lời nhắc về sự vô thường: cái chết có thể đến bất
cứ lúc nào, vì vậy người tu cần chuẩn bị con đường vãng sanh ngay từ hôm nay.
Hộ niệm không chỉ là việc đến bên người bệnh trong giờ phút cuối cùng, mà là
một pháp tu từ đầu đến cuối, giúp mỗi người biết mình cần chuẩn bị những gì để
khi xả bỏ báo thân có hướng đi rõ ràng.
Một phần quan trọng của hộ niệm là khai thị, dẫn giải để người bệnh
buông xả những vướng mắc thế gian. Theo Diệu Âm, còn khó chịu với một việc, còn
ghét một người thì tâm vẫn bị ràng buộc vào đó. Những điều không hài lòng nếu
cứ giữ trong lòng sẽ dần trở thành tập khí, đến lúc lâm chung có thể hiện khởi
mạnh mẽ, khiến tâm bất an và khó chuyên tâm niệm Phật. Vì thế, buông xả không
thể chỉ chờ đến phút cuối mới thực hiện, mà phải tập mỗi ngày. Khi gặp chuyện
phiền não, hãy quay về câu A-di-đà Phật để từng bước làm lắng dịu sự chấp
trước.
Diệu Âm kể câu chuyện một ông cụ đã niệm Phật và phát nguyện vãng sanh,
nhưng vẫn nhất quyết cho rằng muốn về Tây Phương phải có “hộ chiếu”, giống như
đi ra nước ngoài. Ban hộ niệm nhiều lần giải thích nhưng ông vẫn không yên
lòng. Cuối cùng, Diệu Âm hướng dẫn ông viết lời nguyện vãng sanh, thành tâm cầu
Phật ấn chứng rồi đặt tờ giấy trên bàn thờ. Cách làm này giúp ông an lòng và
không còn tiếp tục vướng mắc vào chuyện giấy tờ.
Theo người nói, câu chuyện cho thấy sức mạnh của thói quen và sự chấp
trước: người ta có thể buông bỏ gia đình, tài sản nhưng vẫn mắc kẹt vào một
điều tưởng như rất nhỏ. Vì vậy, người hộ niệm không chỉ lặp lại lời khuyên “hãy
buông xả”, mà cần tìm phương tiện phù hợp với tâm lý từng người để giúp họ tháo
gỡ vướng mắc. Diệu Âm gọi đó là “thiện xảo phương tiện”.
Từ câu chuyện ấy, Diệu Âm nhắc đến những người niệm Phật lâu năm nhưng
vẫn bị tình chấp níu giữ. Theo lời giảng được dẫn lại, nếu còn cố chấp, ghét bỏ
hay lưu luyến, người tu vẫn có thể gặp trở ngại khi lâm chung. Vì thế, cần tập
buông xả thật nhiều, không để những điều nhỏ nhặt tích tụ thành chướng ngại
lớn.
Thông điệp chính: Muốn vãng sanh, hãy tập buông xả ngay trong đời sống
hằng ngày, thường xuyên quay về câu A-di-đà Phật và học cách tháo gỡ chấp
trước. Người hộ niệm cũng cần hiểu tâm lý người bệnh, khéo vận dụng phương tiện
thích hợp để giúp họ an tâm niệm Phật, hướng về Tây Phương Cực Lạc.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
33. Tóm tắt Tọa đàm 33
Sau ba ngày chương trình gián đoạn vì bị bệnh, Diệu Âm chia sẻ một trải
nghiệm đáng suy ngẫm: dù thường xuyên giảng về hộ niệm và có thói quen niệm
Phật theo hơi thở, khi thân thể đau đớn, mệt mỏi, ông vẫn nhiều lần quên niệm.
Từ trải nghiệm ấy, ông càng thấy rõ sự cần thiết của ban hộ niệm bên cạnh người
bệnh. Tuy nhiên, người tu cũng không được ỷ lại hoàn toàn vào sự hỗ trợ này mà
phải tự rèn luyện công phu từ khi còn khỏe.
Diệu Âm giới thiệu một số cách nhiếp tâm niệm Phật: dùng chuỗi để mỗi
lần lần hạt là niệm một câu; niệm theo hơi thở; niệm Phật đếm số từ một đến
mười rồi lặp lại; hoặc dùng pháp phản văn, tức lắng nghe rõ tiếng Phật hiệu của
chính mình. Mỗi người có thể chọn cách thích hợp, miễn là thường xuyên thực tập
để câu A-di-đà Phật trở thành thói quen thuần thục. Khi đau bệnh hay gặp chướng
ngại, sự huân tập ấy giúp người tu dễ nhớ lại câu Phật hiệu hơn.
Ông cũng khuyên nên dành thời gian niệm Phật thay vì mải mê chuyện trò,
lo nghĩ và buồn phiền. Những mối bận tâm thế gian có thể bám chặt vào tâm,
khiến người bệnh khó buông bỏ khi lâm chung. Ngay cả người có ban hộ niệm giỏi
hỗ trợ cũng không nên chủ quan, bởi mỗi người có nghiệp duyên khác nhau và phút
cuối đời luôn có những điều khó lường.
Một điểm đáng chú ý là lời nói của người đến thăm cũng có thể ảnh hưởng
đến tâm người bệnh. Không nên khẳng định rằng người ấy chưa thể ra đi vì còn
phải ở lại cứu giúp người khác; lời nói như vậy có thể khiến họ khởi tâm lưu
luyến cuộc đời. Thay vào đó, hãy khuyến khích người bệnh tiếp tục niệm Phật và
an tâm rằng khi cần, đạo tràng sẽ đến hỗ trợ hộ niệm.
Diệu Âm nhấn mạnh việc buông xả phải bắt đầu từ hiện tại. Đó là buông
xả trong tâm, không còn quá lo lắng, sợ hãi, buồn phiền hay cố chấp,
chứ không chỉ là từ bỏ những thứ bên ngoài. Đồng thời, người tu cần chuyên tâm
vào câu A-di-đà Phật, tránh để việc nghe quá nhiều pháp môn hay những nội dung
khác làm phân tán sự huân tập.
Cuối cùng, đạo tràng cần quan tâm và hỗ trợ người đồng tu ngay khi họ
lâm bệnh. Đến thăm không phải để nói chuyện vui hay níu kéo người bệnh ở lại,
mà để nhắc họ niệm Phật và tạo sự an tâm: dù ra đi lúc nào, họ cũng có bạn đồng
tu trợ duyên.
Thông điệp chính: Hãy tập niệm Phật thuần thục, buông xả từ khi còn
khỏe và giữ vững tâm nguyện vãng sanh. Ban hộ niệm là duyên hỗ trợ quý báu,
nhưng mỗi người vẫn phải tự chuẩn bị cho chính mình.
---
34. Tóm tắt Tọa đàm 34
Diệu Âm mở đầu bằng việc nhắc đến ngày kiết Phật Nhất tại Niệm Phật
Đường. Theo ông, những ngày tinh tấn này giúp người tu tăng trưởng công phu,
nhưng chỉ tham gia tại đạo tràng vẫn chưa đủ. Mỗi người cần xác định rõ mục
tiêu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc trong đời này và tự chọn một phương pháp niệm
Phật để thực hành thường xuyên.
Từ trải nghiệm bản thân khi bị bệnh, Diệu Âm kể rằng dù đã quen niệm
Phật, ông vẫn nhiều lần quên câu Phật hiệu vì đau lưng, mệt mỏi và khó chịu.
Điều đó giúp ông nhận ra công phu của mình còn yếu, chưa đủ sức duy trì khi
thân thể chịu khổ. Nếu ngay lúc bệnh nhẹ đã khó niệm Phật, thì khi lâm chung,
lúc tứ đại phân ly và đau đớn hơn nhiều, việc giữ được câu Phật hiệu càng không
dễ dàng.
Vì vậy, người tu cần sớm chọn một phương pháp niệm Phật phù hợp và kiên
trì thực hành. Diệu Âm giới thiệu Sổ Châu Trì Danh, tức dùng
chuỗi, mỗi lần lần một hạt thì niệm một câu A-di-đà Phật. Ngoài ra còn có Kim
Cang Trì Danh, dành cho người thích niệm nhanh. Điều quan trọng không phải chọn
phương pháp nào cho cao siêu, mà là có cách thực hành cụ thể, giúp tâm thường
xuyên gắn với câu Phật hiệu, thay vì niệm tùy hứng rồi để tâm chạy theo chuyện
thế gian.
Bài tọa đàm cũng nhắc đến một người bệnh vẫn muốn dành thời gian tụng
nhiều kinh, nghe nhiều pháp. Diệu Âm khuyên rằng nếu những việc ấy không giúp
giải quyết chướng ngại hiện tại thì cần mau chóng trở về chuyên tâm niệm
A-di-đà Phật. Ông dẫn lời Hòa thượng Tịnh Không về tinh thần “pháp thượng ưng
xả”: giáo pháp là phương tiện giúp người tu hiểu và thực hành, khi đã xác định
con đường vãng sanh thì không nên để việc học hỏi quá nhiều làm phân tán công
phu niệm Phật.
Tuy chủ trương hộ niệm, Diệu Âm vẫn nhấn mạnh không được ỷ lại vào ban
hộ niệm. Ban hộ niệm chỉ hỗ trợ; Tín, Nguyện, niệm Phật và công phu vẫn
phải do chính mình vun bồi. Người tu cần huân tập câu Phật hiệu đến
mức thuần thục, đồng thời tập buông xả, giảm lo lắng và sợ hãi.
Cuối cùng, Diệu Âm nhắc mọi người tận dụng từng ngày, từng phút để tinh
tấn. Vô thường không phân biệt già trẻ; khi thời điểm đến, có thể không còn đủ
sức chuẩn bị. Kiết Phật Nhất là dịp nhắc nhở, nhưng sau khi trở về nhà, mỗi
người vẫn phải tiếp tục thực hành đều đặn.
Thông điệp chính: Đừng chờ đến lúc lâm chung mới lo niệm Phật. Hãy chọn
phương pháp phù hợp, kiên trì huân tập câu A-di-đà Phật và tự chuẩn bị cho
mình, đồng thời nương vào sự trợ duyên của đạo tràng.
---
34. Tóm tắt Tọa đàm 34
Diệu Âm mở đầu bằng việc nhắc đến ngày kiết Phật Nhất tại Niệm Phật
Đường. Theo ông, những ngày tinh tấn này giúp người tu tăng trưởng công phu,
nhưng chỉ tham gia tại đạo tràng vẫn chưa đủ. Mỗi người cần xác định rõ mục
tiêu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc trong đời này và tự chọn một phương pháp niệm
Phật để thực hành thường xuyên.
Từ trải nghiệm bản thân khi bị bệnh, Diệu Âm kể rằng dù đã quen niệm
Phật, ông vẫn nhiều lần quên câu Phật hiệu vì đau lưng, mệt mỏi và khó chịu.
Điều đó giúp ông nhận ra công phu của mình còn yếu, chưa đủ sức duy trì khi
thân thể chịu khổ. Nếu ngay lúc bệnh nhẹ đã khó niệm Phật, thì khi lâm chung,
lúc tứ đại phân ly và đau đớn hơn nhiều, việc giữ được câu Phật hiệu càng không
dễ dàng.
Vì vậy, người tu cần sớm chọn một phương pháp niệm Phật phù hợp và kiên
trì thực hành. Diệu Âm giới thiệu Sổ Châu Trì Danh, tức dùng
chuỗi, mỗi lần lần một hạt thì niệm một câu A-di-đà Phật. Ngoài ra còn có Kim
Cang Trì Danh, dành cho người thích niệm nhanh. Điều quan trọng không phải chọn
phương pháp nào cho cao siêu, mà là có cách thực hành cụ thể, giúp tâm thường
xuyên gắn với câu Phật hiệu, thay vì niệm tùy hứng rồi để tâm chạy theo chuyện
thế gian.
Bài tọa đàm cũng nhắc đến một người bệnh vẫn muốn dành thời gian tụng
nhiều kinh, nghe nhiều pháp. Diệu Âm khuyên rằng nếu những việc ấy không giúp
giải quyết chướng ngại hiện tại thì cần mau chóng trở về chuyên tâm niệm
A-di-đà Phật. Ông dẫn lời Hòa thượng Tịnh Không về tinh thần “pháp thượng ưng
xả”: giáo pháp là phương tiện giúp người tu hiểu và thực hành, khi đã xác định
con đường vãng sanh thì không nên để việc học hỏi quá nhiều làm phân tán công
phu niệm Phật.
Tuy chủ trương hộ niệm, Diệu Âm vẫn nhấn mạnh không được ỷ lại vào ban
hộ niệm. Ban hộ niệm chỉ hỗ trợ; Tín, Nguyện, niệm Phật và công phu vẫn
phải do chính mình vun bồi. Người tu cần huân tập câu Phật hiệu đến
mức thuần thục, đồng thời tập buông xả, giảm lo lắng và sợ hãi.
Cuối cùng, Diệu Âm nhắc mọi người tận dụng từng ngày, từng phút để tinh
tấn. Vô thường không phân biệt già trẻ; khi thời điểm đến, có thể không còn đủ
sức chuẩn bị. Kiết Phật Nhất là dịp nhắc nhở, nhưng sau khi trở về nhà, mỗi
người vẫn phải tiếp tục thực hành đều đặn.
Thông điệp chính: Đừng chờ đến lúc lâm chung mới lo niệm Phật. Hãy chọn
phương pháp phù hợp, kiên trì huân tập câu A-di-đà Phật và tự chuẩn bị cho
mình, đồng thời nương vào sự trợ duyên của đạo tràng.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
35. Tóm tắt Tọa đàm 35
Trong pháp niệm Phật có nhiều phương pháp như Thật Tướng Niệm Phật,
Quán Tưởng Niệm Phật, Quán Tượng Niệm Phật và Trì Danh Niệm Phật. Theo Diệu Âm,
với người nghiệp chướng sâu nặng như chúng ta, phương pháp phù hợp nhất là chuyên
tâm trì danh hiệu A-di-đà Phật, không nên chạy theo những pháp quán
tưởng vượt quá khả năng của mình.
Thật Tướng Niệm Phật được giảng giải là trở về với chân tâm tự tánh, nhận
ra bản tâm vốn có Phật tánh. Tuy nhiên, vì nghiệp chướng còn nặng, chúng ta khó
thực hành được lý đạo cao sâu này. Vì vậy, hãy thành tâm niệm Phật, nương theo
nguyện lực của A-di-đà Phật để cầu vãng sanh, trở về với Phật.
Đối với Quán Tưởng Niệm Phật, người tu dùng tâm để
quán tưởng. Diệu Âm cảnh báo rằng nếu tâm chưa thanh tịnh, việc tưởng tượng có
thể khiến vọng tâm hiện khởi. Khi thấy những cảnh giới lạ hoặc điềm lành rồi
sinh tâm vui mừng, phấn khích, người tu dễ bị dao động. Do đó, theo lời khai
thị trong buổi tọa đàm, người căn cơ như chúng ta không nên tùy tiện áp dụng
phương pháp này.
Phương pháp được khuyến khích là Quán Tượng Niệm Phật:
nhìn hình tượng A-di-đà Phật trang nghiêm mà niệm Phật, để hình ảnh ấy in sâu
vào tâm. Trong Niệm Phật Đường, các hình tượng được bố trí để hành giả có thể
nhìn thấy Phật khi lễ bái, kinh hành và niệm Phật. Ở nhà cũng nên có hình tượng
Phật nơi bàn thờ. Khi lâm chung, hình tượng quen thuộc được đặt trước mặt người
bệnh để họ nhìn Phật, niệm Phật và hướng tâm cầu vãng sanh.
Diệu Âm nhắc nhở rằng vô thường không báo trước. Đừng nghĩ mình còn
trẻ, còn khỏe thì chưa cần lo chuyện vãng sanh; cũng đừng vì bệnh tật mà chỉ
mong kéo dài mạng sống. Điều đáng lo không phải là thân này còn sống được bao
lâu, mà là sau khi mất thân, mình sẽ đi về đâu. Vì thế, thương chính mình thì
phải lo niệm Phật ngay từ bây giờ.
Buổi tọa đàm nêu gương một cụ bà thường xuyên cầm chuỗi niệm Phật, có
khi niệm hàng chục ngàn câu mỗi ngày. Dù có người đến thăm hay chào hỏi, cụ vẫn
giữ câu A-di-đà Phật, chỉ đáp lại bằng một tiếng niệm Phật rồi tiếp tục công
phu. Diệu Âm xem đây là tấm gương đáng kính về sự chuyên tâm, không để những
việc bên ngoài làm gián đoạn câu Phật hiệu.
Người tu không nên chỉ nói “biết rồi” mà thực hành một cách qua loa,
chung chung. Đã quyết lòng cầu vãng sanh thì phải phát tâm và thực hành ngay,
không hẹn đến tối nay hay một ngày khác. Theo lời giảng, chúng ta cần tin vào
lời nguyện của A-di-đà Phật, giữ vững Tín – Nguyện – Hạnh, chuyên trì danh hiệu
Ngài từ hôm nay cho đến ngày vãng sanh.
Lời nhắc nhở cuối cùng: Đừng vì tham luyến thân mạng và cảnh đời vô thường mà
bỏ lỡ cơ hội tu tập. Hãy chọn một phương pháp rõ ràng, phù hợp, giữ câu A-di-đà
Phật liên tục trong đời sống và quyết tâm cầu về Tây Phương Cực Lạc ngay trong
một đời này.
---
36. Tóm tắt Tọa đàm 36
Theo Diệu Âm, người thượng căn có thể tu theo lý đạo cao sâu của Thật
Tướng Niệm Phật; còn chúng ta nên chuyên tâm thực hành Sự niệm Phật,
lấy lòng thành và công phu trì danh hiệu A-di-đà Phật, cho đến khi câu Phật
hiệu thấm sâu vào tâm. Khi tâm hoàn toàn tương ứng với danh hiệu Phật, Lý và Sự
sẽ hợp nhất.
Muốn có công phu, người tu phải cần cù, tinh tấn và thành tâm. Mỗi
người có thể chọn cách niệm phù hợp như lần chuỗi, niệm theo hơi thở hoặc dùng
máy đếm. Khi đã thuần thục phương pháp, có thể lập công cứ niệm Phật,
tức định số câu niệm hoặc thời gian công phu hằng ngày. Chẳng hạn, bắt đầu với
10.000 câu mỗi ngày, khi đã vững vàng thì tăng dần lên 15.000 câu và tiếp tục
tiến lên theo khả năng.
Tuy nhiên, Diệu Âm nhấn mạnh rằng công cứ không chỉ nằm ở số lượng. Nếu
niệm thật nhanh để đạt hàng chục ngàn câu mà thiếu chân thành, nhiếp tâm thì số
lượng ấy không phản ánh đúng thực chất công phu. Công cứ “Chín Phẩm Vãng Sanh”
được giới thiệu như những nấc thang giúp người tu tự biết mình đang tiến đến
đâu, nhưng điều quan trọng trước hết vẫn là chí thành chí kính, niệm
Phật có chất lượng, không chạy theo thành tích.
Người tu cũng không nên chỉ tham gia Niệm Phật Đường một buổi rồi trở
về sinh hoạt như thường ngày mà thiếu công phu riêng. Theo lời giảng, thân
người rất khó được, cõi người là cơ hội quý báu để nghe pháp và tu tập. Nếu bỏ
lỡ cơ hội này, chúng ta có thể rơi vào ba đường ác, nơi khổ đau khiến việc nghe
pháp và tu hành càng khó khăn.
Diệu Âm nhắc đến nỗi đau khi người thân trong vô lượng kiếp có thể đang
chịu khổ trong luân hồi, nhưng dù muốn cứu giúp cũng chưa chắc họ chịu nghe lời
khuyên. Vì vậy, muốn cứu độ người thân lâu dài, trước hết bản thân phải quyết
tâm cầu vãng sanh, nương theo A-di-đà Phật để có khả năng tiếp tục cứu giúp
chúng sanh.
Buổi tọa đàm còn nhắc đến việc hồi hướng công đức cho những người mình
từng làm tổn hại, kể cả oan gia trái chủ, với tâm chân thành sám hối và mong
được cảm thông. Theo Diệu Âm, người tu cần buông bớt tham luyến thế gian, giữ
vững lòng tin, tha thiết cầu vãng sanh và chuyên trì câu A-di-đà Phật.
Điều cốt yếu: Đừng tu tập qua loa hay trì hoãn. Hãy chọn phương pháp niệm Phật thích
hợp, kiên trì công phu mỗi ngày, thành tâm hồi hướng và quyết chí vãng sanh Tây
Phương Cực Lạc ngay trong đời này.
---
37. Tóm tắt Tọa đàm 37
Niệm Phật cầu vãng sanh cần có công phu bền bỉ, không thể ỷ lại rằng
sau này sẽ có ban hộ niệm trợ giúp. Theo Diệu Âm, khi người tu bắt đầu lơ là,
công phu dễ thối chuyển và chướng ngại có thể phát sinh. Vì vậy, phải lấy lòng
chân thành, chí kính làm căn bản, thường xuyên tu tập và tập buông xả những
vướng mắc thế gian.
Chấp vào tình cảm, thị phi hay những chuyện được mất sẽ khiến tâm bị
ràng buộc. Khi lâm chung, những vướng mắc ấy có thể hiện khởi, làm tâm dao động
và ảnh hưởng đến việc vãng sanh. Do đó, cần tập nhìn thấu sự vô thường, buông
bỏ dần những gì không thể mang theo khi rời bỏ thân này.
Diệu Âm nhấn mạnh rằng hộ niệm không phải là hậu sự, cũng không
đồng nghĩa với cầu siêu. Hậu sự là những việc lo liệu sau khi mất; cầu
siêu được thực hiện sau khi người đã qua đời. Còn hộ niệm là hướng dẫn và hỗ
trợ người lâm chung thực hiện đầy đủ ba tư lương:
·
Tín: Tin vào đại nguyện của A-di-đà Phật, tin rằng Ngài
tiếp dẫn chúng sanh về Tây Phương Cực Lạc.
·
Nguyện: Tha thiết mong cầu vãng sanh, không còn lưu luyến
thân mạng và cảnh đời.
·
Hạnh: Thành tâm trì niệm danh hiệu A-di-đà Phật.
Ban hộ niệm có nhiệm vụ củng cố niềm tin, khơi dậy lòng mong cầu vãng
sanh và trợ niệm khi người bệnh không còn đủ sức niệm Phật. Khi đau đớn, mệt
mỏi hoặc đối diện với cái chết, người bệnh có thể dao động, thậm chí nghi ngờ
pháp môn mình đã tu lâu năm. Vì thế, sự hiện diện và khuyến tấn của ban hộ niệm
có ý nghĩa quan trọng.
Diệu Âm kể về một người tu niệm Phật nhiều năm nhưng khi bệnh nặng lại
nghi ngờ: vì sao niệm Phật lâu như vậy mà vẫn mắc bệnh, vẫn đau đớn? Theo lời
giảng, điều này cho thấy niềm tin có thể suy giảm khi gặp nghịch cảnh, nhất là
khi việc tu tập trước đó chưa đầy đủ Tín – Nguyện – Hạnh. Ngược lại, người được
ban hộ niệm chân thành động viên có thể lấy lại tinh thần, tăng trưởng niềm tin
và tha thiết niệm Phật.
Buổi tọa đàm cũng cảnh báo về tâm ỷ lại, tình chấp và cống cao ngã mạn.
Dù đã tu lâu năm, nếu còn tranh chấp, phiền muộn và tự cho mình hơn người thì
vẫn chưa thực sự buông xả. Vì vậy, người tu nên kết thành nhóm hộ niệm, cùng
nhau giữ vững niềm tin và nâng đỡ nhau trong những giờ phút khó khăn nhất.
Điều cốt yếu: Hộ niệm không thay thế công phu của mỗi người, mà giúp củng cố Tín –
Nguyện – Hạnh khi cần thiết. Hãy tự mình tinh tấn niệm Phật, tập buông xả từ
hôm nay và cùng đạo hữu chuẩn bị cho việc hộ niệm, để khi lâm chung có thể vững
tâm cầu A-di-đà Phật tiếp dẫn.
---
38. Tóm tắt Tọa đàm 38
Theo Diệu Âm, khi hiểu hộ niệm là một pháp tu, chúng ta sẽ biết cách hỗ
trợ nhau củng cố Tín – Nguyện – Hạnh, quyết tâm cầu vãng sanh Tây Phương Cực
Lạc. Mỗi ngày niệm Phật là mỗi ngày tiến gần hơn đến con thuyền Bát-nhã của
A-di-đà Phật. Vì vậy, người tu phải giữ vững niềm tin, không thoái chuyển và
luôn sửa đổi những thiếu sót của mình.
Phật giáo có nhiều pháp môn, mỗi pháp môn phù hợp với những căn cơ khác
nhau. Chúng ta chọn pháp niệm Phật vì thấy phù hợp với bản thân, chứ không phải
để cho rằng những pháp môn khác thấp kém hay sai lầm. Ngay trong pháp niệm Phật
cũng có nhiều phương pháp: Trì Danh, Quán Tượng, Quán Tưởng và Thật Tướng Niệm
Phật. Theo lời giảng, người căn cơ như chúng ta nên chọn Trì Danh Niệm Phật,
tức chuyên trì danh hiệu A-di-đà Phật.
Trong Trì Danh Niệm Phật, mỗi người có thể thực hành theo cách phù hợp:
niệm nhanh hoặc chậm, niệm theo thời khóa, lần chuỗi, nương theo hơi thở, lắng
nghe tiếng niệm của mình hoặc sử dụng âm điệu quen thuộc. Điều quan trọng là
phương pháp ấy giúp mình nhiếp tâm và bền bỉ tu tập. Không nên vì thấy cách
mình hiệu quả mà chê bai cách thực hành của người khác.
Diệu Âm đặc biệt cảnh báo rằng sự phân biệt, chấp trước và tranh luận
đúng – sai có thể khiến người tu đánh mất sự thanh tịnh, thậm chí làm gia tăng
mâu thuẫn trong thời kỳ được gọi là “Đấu tranh kiên cố”. Nếu gặp người tu pháp
môn khác, hãy hoan hỷ và tôn trọng. Nếu thấy phù hợp, có thể cùng học hỏi; nếu
không phù hợp, hãy nhẹ nhàng trở về nhóm đồng tu của mình, cùng hỗ trợ nhau
tiến tu, thay vì bài bác lẫn nhau.
Người tu Tịnh Độ cũng không nên dao động khi nghe người khác chê niệm
Phật là đơn giản, quê mùa, hay cho rằng đã có Tam tạng kinh điển thì tại sao
chỉ giữ một câu A-di-đà Phật. Theo Diệu Âm, điều cần thiết là nhận rõ căn cơ
của mình, giữ vững lựa chọn và không vì lời chê bai mà thay đổi con đường đang
tu tập.
Khi gặp bệnh tật, đau khổ hay nghịch cảnh, người niệm Phật càng cần
củng cố niềm tin, phát nguyện vãng sanh tha thiết và tiếp tục trì danh hiệu
A-di-đà Phật. Những khó khăn ấy nhắc nhở chúng ta về nghiệp chướng và sự vô
thường, từ đó càng trân trọng cơ hội tu tập trong đời này.
Điều cốt yếu: Chọn pháp môn phù hợp, giữ vững Tín – Nguyện – Hạnh, không chê bai
pháp môn khác, không sa vào tranh chấp và không để lời nói bên ngoài làm lung
lay chí nguyện. Hãy chuyên tâm niệm Phật, buông xả thị phi và cùng đạo hữu nâng
đỡ nhau trên con đường cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
---
39. Tóm tắt Tọa đàm 39
Theo Diệu Âm, hộ niệm không nên đợi đến khi người bệnh mê man hay chỉ
còn lúc lâm chung mới bắt đầu. Việc chuẩn bị cần thực hiện từ nhiều năm trước,
tốt nhất ngay tại nhà, để người bệnh và gia đình hiểu rõ phương pháp, có niềm
tin và biết cách phối hợp với ban hộ niệm.
Khi người thân bệnh nặng, gia đình thường mong cầu hết bệnh, có thể
tụng kinh Dược Sư để cầu tiêu tai giải nạn. Diệu Âm không phủ nhận công đức của
việc tụng kinh, nhưng nhắc rằng nếu chỉ tha thiết mong người bệnh sống thêm mà
chưa chuẩn bị cho việc vãng sanh, người thân có thể thiếu sự hướng dẫn cần
thiết khi thọ mạng đã hết. Theo lời giảng, điều quan trọng là lòng thành và
việc xác định rõ nguyện vọng của người bệnh: nếu đủ duyên, cầu bệnh được thuyên
giảm; đồng thời vẫn hướng tâm về Tây Phương Cực Lạc.
Hộ niệm tại bệnh viện hoặc viện dưỡng lão thường gặp nhiều trở ngại vì
không gian thiếu trang nghiêm, việc niệm Phật có thể ảnh hưởng người xung quanh
và khó duy trì thời khóa. Vì vậy, Diệu Âm khuyên nếu bệnh tình không còn khả
năng chữa trị, gia đình nên cân nhắc đưa người bệnh về nhà hoặc đến nơi có điều
kiện thanh tịnh để được hướng dẫn, trợ niệm. Việc này cần phù hợp với hoàn cảnh
thực tế và có sự đồng thuận của gia đình.
Buổi tọa đàm cũng nhắc đến việc khai thị cho các chúng sanh được nói
đến trong pháp hộ niệm, kể cả oan gia trái chủ, khuyên họ cùng phát tâm niệm
Phật và cầu vãng sanh. Theo quan điểm của Diệu Âm, sự thành tâm khai thị và hồi
hướng là điều không nên bỏ qua khi phải hộ niệm tại nơi có nhiều người mất.
Diệu Âm kể những trường hợp người thân vãng sanh tại nhà để khuyên đại
chúng không nên quá sợ hãi trước nơi người đã mất. Điều cần quan tâm không phải
là chiếc giường hay căn phòng, mà là môi trường tu tập thanh tịnh, có hình
tượng Phật trang nghiêm và có người cùng niệm Phật hỗ trợ.
Về kinh điển, Diệu Âm nhấn mạnh rằng các kinh của Phật đều có thể được
tụng với lòng thành để hồi hướng cho người bệnh. Tuy nhiên, theo lời giảng,
việc tụng kinh A-di-đà và trì niệm danh hiệu A-di-đà Phật đặc biệt phù hợp với
mục tiêu cầu vãng sanh. Một câu Phật hiệu chân thành cũng là lời nhắc nhở người
bệnh hướng tâm về Tây Phương, giữ vững Tín – Nguyện – Hạnh; khi họ yếu sức, đạo
tràng có thể đến khai thị và niệm Phật trợ duyên.
Điều cốt yếu: Hộ niệm phải được chuẩn bị trước, không đợi đến phút cuối. Gia đình
nên sớm liên hệ đạo tràng, tạo không gian thanh tịnh và cùng nhau trì niệm danh
hiệu A-di-đà Phật, giúp người bệnh giữ vững nguyện cầu vãng sanh trong những
giờ phút quan trọng.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
40. Tóm tắt Tọa đàm 40
Theo Diệu Âm, trước khi lâm chung, những hành nghiệp thiện ác trong đời
có thể lần lượt hiện lên, khiến tâm người bệnh dao động, hoang mang, lúc vui
lúc buồn, lúc tỉnh lúc mê. Vì vậy, nếu không có người hiểu pháp hộ niệm ở bên
hướng dẫn, người bệnh dễ rơi vào sợ hãi và mất bình tĩnh trong những giờ phút
quan trọng.
Diệu Âm kể về một cụ bà nằm bệnh hơn một năm rưỡi, thường la hét, thậm
chí tức giận mỗi khi ban hộ niệm đến niệm Phật. Gia đình cho rằng cụ khó tính,
không biết rằng cụ có thể đang hoảng sợ và khủng hoảng tinh thần. Theo cách lý
giải của người giảng, những hiện tượng này có thể liên quan đến nghiệp chướng
và oan gia trái chủ. Khi hiểu được hoàn cảnh, người hộ niệm cần giải thích cho
gia đình, hướng dẫn cách an ủi và giúp người bệnh lấy lại niềm tin, thay vì
trách móc hay ép buộc.
Hộ niệm vì vậy không chỉ là đến thăm hỏi, an ủi người bệnh. Người hộ
niệm phải biết khai thị, giải tỏa những lo lắng và chỉ dẫn người bệnh cách
nhiếp tâm niệm Phật khi gặp ác mộng hoặc những cảnh tượng khiến mình sợ hãi.
Người thân có thể nắm tay, nhẹ nhàng nhắc người bệnh rằng mình đang ở bên hỗ
trợ, cùng niệm A-di-đà Phật và hướng tâm về Tây Phương Cực Lạc.
Buổi tọa đàm cũng hướng dẫn người tu khi gặp những hiện tượng bất
thường trong giấc mơ hoặc cảm giác có người thân đã mất hiện về thì không nên hoảng
sợ hay sinh tâm luyến tiếc. Theo lời giảng, hãy chắp tay niệm Phật, thành tâm
sám hối nếu từng gây lỗi lầm và khuyên các chúng sanh ấy cùng niệm Phật, cầu
vãng sanh, thay vì để tâm bị cuốn theo những cảnh tượng đó.
Diệu Âm cho rằng người tu cần chuẩn bị trước khi bệnh nặng, đồng thời
tập buông xả, tăng cường công phu niệm Phật và hồi hướng công đức cho pháp giới
chúng sanh, những người mình từng làm tổn hại và các oan gia trái chủ. Việc có
ban hộ niệm đồng hành giúp người bệnh được nhắc nhở, nâng đỡ tinh thần và củng
cố niềm tin trong lúc khó khăn.
Điều cốt yếu: Hộ niệm là hướng dẫn người bệnh vượt qua sợ hãi, giữ vững niềm tin và
chuyên tâm niệm Phật. Vì vậy, cần học pháp hộ niệm từ sớm, thực hành buông xả
và chuẩn bị cả người bệnh lẫn gia đình, để khi lâm chung có thể bình tĩnh hướng
tâm cầu A-di-đà Phật tiếp dẫn.
---
41. Tóm tắt Tọa đàm 41
Theo Diệu Âm, hộ niệm là một pháp tu cần được chuẩn bị từ đầu đến cuối,
chứ không chỉ thực hiện trong những giờ phút lâm chung. Tâm trạng và thói quen
được nuôi dưỡng hằng ngày có thể ảnh hưởng đến trạng thái của một người khi sắp
xả bỏ báo thân. Vì vậy, người tu cần tập sống an vui, bớt lo âu, không sợ chết
và tha thiết nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
Người hộ niệm có nhiệm vụ giúp người bệnh cảm thấy an toàn, thoải mái,
củng cố niềm tin và phát khởi ý nguyện vãng sanh. Theo lời giảng, khi
Tín-Nguyện-Hạnh vững vàng, nguyện lực cầu vãng sanh có thể giúp người bệnh vượt
qua những đau đớn, chướng ngại do nghiệp lực gây ra. Vì thế, ngay từ lúc còn
khỏe, mỗi người cần tập buông xả, giữ tâm an lạc và chuyên tâm vào câu A-di-đà
Phật.
Diệu Âm giới thiệu bài kệ của chư Tổ gồm bốn câu:
Yếu vô phiền não, yếu vô sầu
Bổn phận tùy duyên, mạc cưỡng cầu
Vô ích ngữ ngôn, hựu khai khẩu
Vô can kỷ sự, thiểu đương đầu.
Bài kệ được giải thích qua bốn lời nhắc nhở:
·
Yếu vô
phiền não, yếu vô sầu: Điều quan
trọng là đừng để tâm chìm trong phiền não, sầu khổ. Gặp cảnh trái ý, hãy tập
không sợ hãi, không buồn giận, không để những cảm xúc bất an chi phối tâm mình.
·
Bổn phận
tùy duyên, mạc cưỡng cầu: Làm
tròn bổn phận trong khả năng và tùy duyên mà hành động. Khi có thể giúp người
thì vui vẻ giúp đỡ; khi không đủ duyên thì bình thản niệm Phật, không cưỡng cầu
đến mức sinh phiền não.
·
Vô ích
ngữ ngôn, hựu khai khẩu: Những
lời nói không có ích cho việc tu tập thì nên hạn chế. Bớt chuyện thị phi, khen
chê và bàn luận thế gian; dành thêm thời gian cho niệm Phật. Tịnh khẩu cũng là
một cách giúp tâm tránh bị cuốn vào tranh chấp.
·
Vô can kỷ
sự, thiểu đương đầu: Chuyện
không liên quan đến mình thì không nên tùy tiện xen vào. Hãy lo làm tốt phận sự
của mình, không vì chấp trước mà phê phán hay tranh cãi với người khác.
Bốn câu kệ hướng người tu trở về với việc giữ gìn tâm mình, thay vì
chạy theo những chuyện bên ngoài. Nếu thường ngày biết sống hòa nhã, vui vẻ, ít
lo buồn, ít tranh chấp và luôn hướng tâm về Tây Phương Cực Lạc, thì những tập
khí an lạc ấy sẽ được nuôi dưỡng. Ngược lại, nếu để phiền não, giận hờn và thị
phi chiếm giữ tâm mình, đến lúc lâm chung sẽ càng khó giữ được sự bình tĩnh.
Điều cốt yếu: Muốn hộ niệm có kết quả, cần tu tập ngay trong đời sống hằng ngày: giữ
tâm an tịnh, làm tròn bổn phận, hạn chế lời nói vô ích, không xen vào chuyện
không liên quan và chuyên lòng niệm A-di-đà Phật. Đó là cách chuẩn bị cho phút
lâm chung và vững bước trên con đường cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
---
42. Tóm tắt Tọa đàm 42
Mở đầu buổi tọa đàm, Diệu Âm khuyến khích đại chúng nêu những điều chưa
hiểu hoặc chưa chắc chắn về pháp hộ niệm, để tháo gỡ nghi vấn và giúp mọi người
an tâm tu tập. Theo ông, câu hỏi có ý nghĩa là câu hỏi nhằm tìm hiểu giáo pháp,
làm sáng tỏ điều chưa rõ hoặc giúp nhiều người cùng hiểu biết; không nên hỏi
chỉ để thử tài hay bắt bẻ người trả lời.
Nội dung trọng tâm là phân biệt hộ niệm với cầu siêu. Hộ niệm không
phải chỉ cầu an, tụng kinh sau khi người mất, hay đợi người bệnh sắp lâm chung
mới mời ban hộ niệm. Hộ niệm là một pháp tu từ đầu đến cuối, giúp người bệnh
thực hành Tín-Nguyện-Hạnh và chủ động hướng đến vãng sanh Tây Phương Cực Lạc.
Diệu Âm nhắc nhở rằng chúng ta không nên chỉ khuyên người khác niệm
Phật mà bản thân lại lơ là công phu hằng ngày. Người tu cần giữ vững Tín
là tin tưởng lời Phật dạy; Nguyện là tha thiết cầu vãng sanh,
không để những mong cầu và vướng bận thế gian chi phối; Hạnh
là chuyên trì danh hiệu A-di-đà Phật. Việc niệm Phật cần được duy trì trong
sinh hoạt hằng ngày, từ lúc thức dậy, sau khi ăn uống đến trước khi ngủ, chứ
không chỉ giới hạn trong thời khóa tại đạo tràng.
Để nhiều người hiểu đúng về hộ niệm, Diệu Âm khuyên đại chúng tích cực
chia sẻ các bài giảng, phổ biến phương pháp và tham gia hộ niệm khi có điều
kiện. Qua mỗi lần hộ niệm, người tu cũng học hỏi thêm kinh nghiệm để có thể hỗ
trợ người khác tốt hơn.
Một nội dung khác là việc giữ gìn sự chuyên nhất trong pháp tu Tịnh Độ.
Diệu Âm phân biệt Tây Phương Tam Thánh với khái niệm Tam Thế Phật, đồng thời
khuyên người tu không nên mở rộng tìm hiểu quá nhiều vấn đề vượt ngoài khả
năng, khiến tâm trí phân tán. Theo lời giảng, người tu Tịnh Độ nên quy hướng về
A-di-đà Phật, Quán Thế Âm Bồ-tát, Đại Thế Chí Bồ-tát; chuyên niệm danh hiệu
A-di-đà Phật và hướng nguyện về Tây Phương Cực Lạc.
Diệu Âm cũng cảnh báo việc tạp tu, chạy theo quá nhiều phương pháp mà
đánh mất sự nhất tâm. Với người căn cơ còn hạn chế, điều cần thiết là chọn pháp
môn phù hợp, kiên trì thực hành và không để những mối quan tâm ngoài khả năng
làm lung lay chí nguyện.
Điều cốt yếu: Hộ niệm không phải là chờ đến khi người thân mất rồi mới cầu siêu, mà
là chuẩn bị và tu tập từ sớm. Mỗi người cần giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh, chuyên
trì câu A-di-đà Phật, đồng thời hỗ trợ và gieo duyên cho người khác cùng hiểu
đúng về pháp hộ niệm.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
43. Tóm tắt Tọa đàm 43
Tiếp tục phần giải đáp, Diệu Âm nhắc lại rằng hộ niệm là con đường chủ
động chuẩn bị cho việc vãng sanh, chứ không phải thụ động chờ đến khi mất rồi
mới cầu siêu. Người tu cần xác định rõ hướng đi của mình, giữ vững
Tín-Nguyện-Hạnh và thực hành ngay trong đời sống hằng ngày.
Một câu hỏi được nêu ra liên quan đến Tam Thế Phật và trách nhiệm gìn
giữ kinh điển. Diệu Âm giải thích rằng cần phân biệt Tây Phương Tam
Thánh với Tam Thế Phật. Tây Phương Tam Thánh gồm
A-di-đà Phật, Quán Thế Âm Bồ-tát và Đại Thế Chí Bồ-tát; còn Tam Thế Phật nói
đến chư Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai. Buổi tọa đàm cũng nhắc sơ lược
về các vị Phật trong Hiền kiếp, nhưng khuyên đại chúng không nên đào sâu những
vấn đề quá rộng, vượt ngoài khả năng và làm phân tán công phu.
Theo lời giảng, kinh điển Phật giáo vô cùng rộng lớn, không phải một cá
nhân có thể đọc hết và gánh vác việc gìn giữ toàn bộ. Vì vậy, người tu không
cần quá lo lắng về những việc vượt ngoài phận sự của mình. Điều quan trọng là
thực hành đúng lời Phật dạy phù hợp với căn cơ, đặc biệt là chuyên tâm niệm
A-di-đà Phật và cầu sanh Tây Phương Cực Lạc. Diệu Âm cũng nêu quan điểm rằng
muốn có khả năng hỗ trợ việc hoằng truyền Chánh Pháp trong tương lai, trước hết
người tu cần quyết tâm vãng sanh trong đời này.
Buổi tọa đàm tiếp tục nhấn mạnh việc học kinh phải ứng căn, hợp
cơ. Có những lời dạy dành cho hàng Bồ-tát hoặc người có căn cơ cao,
không nên máy móc lấy đó làm mục tiêu thực hành của người sơ cơ. Khi đọc kinh,
cần nhận ra lời dạy nào phù hợp với mình để hiểu và ứng dụng; không nên chỉ mải
tìm hiểu cảnh giới cao xa mà bỏ quên việc tu sửa bản thân.
Tương tự, mỗi vị Bồ-tát có hạnh nguyện riêng, nhưng người đang tu Tịnh
Độ cần xác định rõ nguyện hướng về Tây Phương Cực Lạc. Theo Diệu Âm, nếu cứ mở
rộng tìm hiểu nhiều pháp môn, nhiều lời nguyện mà thiếu sự chuyên nhất, người
tu dễ rơi vào tạp tu và đánh mất sự nhiếp tâm.
Vì vậy, Diệu Âm khuyên đại chúng thu gọn việc học và thực hành theo khả
năng: chuyên trì danh hiệu A-di-đà Phật, có thể tụng kinh A-di-đà hoặc kinh Vô
Lượng Thọ, đồng thời giữ vững chí nguyện vãng sanh. Theo lời giảng, đó là cách
người căn cơ còn hạn chế tạo duyên sâu với A-di-đà Phật và đi đúng hướng giải
thoát.
Điều cốt yếu: Đừng ôm đồm những việc quá rộng lớn mà quên phận sự tu tập của mình.
Hãy học kinh phù hợp căn cơ, giữ vững Tín-Nguyện-Hạnh, chuyên trì câu A-di-đà
Phật và quyết lòng cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc ngay trong đời này.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
44. Tóm tắt Tọa đàm 44
Trong pháp môn Tịnh Độ, điều quan trọng để cầu vãng sanh không phải là
thuộc lòng Kinh A-di-đà, mà là có lòng tin chân thật, nguyện thiết tha về Tây
Phương Cực Lạc và một lòng niệm Phật. Người không biết tụng kinh nhưng thành
tâm niệm câu A-di-đà Phật vẫn có cơ hội vãng sanh; ngược lại, dù thuộc nhiều
kinh điển mà thiếu lòng thành, còn chấp trước và tự cao thì chưa chắc đạt được
mục tiêu.
Về việc sám hối, thầy Diệu Âm nhấn mạnh rằng sám hối không có nghĩa là
ngày nào cũng nhớ lại những lỗi lầm cũ rồi tự trách, đau khổ và lo sợ nghiệp
báo. Theo lời giảng, sám hối chân chính là nhận ra điều sai, quyết tâm không
tái phạm, giữ gìn thân khẩu ý và chuyển tâm về câu A-di-đà Phật.
Nếu cứ liên tục nghĩ đến tội lỗi, người tu có thể tự làm cho những ký
ức đau buồn và tâm trạng sợ hãi trở nên mạnh hơn. Đặc biệt, khi lâm chung, nếu
tâm vẫn chìm trong mặc cảm, người ấy có thể mất bình tĩnh, khó nhiếp tâm niệm
Phật. Vì vậy, thay vì mãi nhìn lại quá khứ, người tu Tịnh Độ cần hướng tâm về
A-di-đà Phật và Tây Phương Cực Lạc.
Thầy phân biệt đường tu tự lực với pháp môn Tịnh Độ nương cả tự lực và
tha lực. Theo cách trình bày của thầy, người tu tự lực chú trọng đoạn trừ phiền
não, diệt trừ nghiệp chướng; còn người tu Tịnh Độ cần chí thành niệm Phật,
nương đại nguyện của Phật A-di-đà để cầu vãng sanh, không chờ đến khi nghiệp
tiêu sạch mới phát nguyện đi.
Điều này không có nghĩa là xem nhẹ sám hối hay buông xuôi việc thiện.
Sám hối, làm lành và sửa đổi lỗi lầm vẫn cần thiết, nhưng phải đặt đúng vị trí.
Đối với người lấy niệm Phật cầu vãng sanh làm mục tiêu, niệm câu
A-di-đà Phật là chánh hạnh, còn sám hối và làm thiện là trợ hạnh. Nếu
biến việc sám hối thành mối bận tâm chính, người tu có thể quên mất mục tiêu
vãng sanh của mình.
Thầy kể trường hợp một người phụ nữ từng phạm lỗi phá thai khi thai đã
gần bảy tháng. Thay vì khiến cô càng sợ hãi bằng cách liên tục yêu cầu sám hối,
thầy khuyên cô thành tâm nhận lỗi, tin tưởng vào sự tiếp dẫn của Phật và chuyên
lòng niệm A-di-đà Phật. Qua câu chuyện này, thầy nhấn mạnh rằng người hộ niệm
cần biết khai thị phù hợp, giúp người bệnh phát khởi niềm tin và buông bỏ mặc
cảm, chứ không khiến họ chìm sâu hơn trong tội lỗi.
Tóm lại, sám hối đúng nghĩa là không tái phạm và biết chuyển tâm. Với
người tu Tịnh Độ, hãy lấy lỗi lầm làm bài học để sửa đổi, đừng để quá khứ trói
buộc hiện tại. Khi buồn, giận hay nhớ đến nghiệp cũ, hãy trở về với câu A-di-đà
Phật, giữ vững tín nguyện và một lòng cầu vãng sanh. Đó là tinh thần không
quên sửa lỗi, nhưng cũng không để tâm mắc kẹt trong lỗi lầm; luôn hướng về Phật
và con đường Tây Phương Cực Lạc.
---
45. Tóm tắt Tọa đàm 45
Vì sao có người niệm Phật rất nhiều, miệng nói tha thiết cầu vãng sanh
nhưng cuối cùng vẫn có thể không đạt được mục tiêu? Theo thầy Diệu Âm, nguyên
nhân quan trọng là tâm còn xen tạp, tín nguyện chưa vững chắc.
Người tu hôm nay theo pháp này, ngày mai tìm pháp khác, học hỏi khắp nơi nhưng
không đặt trọn niềm tin vào câu A-di-đà Phật thì khó đạt được sự nhất tâm.
Nguyện vãng sanh mà vẫn chuẩn bị nhiều con đường khác để dự phòng cũng là biểu
hiện của lòng tin chưa kiên định.
Thầy dẫn lời Ngẫu Ích Đại Sư để nhắc nhở người niệm Phật cần có chủ
trương rõ ràng, tránh nay tu pháp này, mai đổi pháp khác. Khi câu Phật hiệu
được niệm thuần thục, những giáo pháp và công hạnh khác cũng có thể được bao
hàm trong đó. Vì vậy, người tu cần giữ vững tín nguyện, tập trung công phu vào
câu A-di-đà Phật, không để sự tìm cầu quá nhiều phương pháp làm phân tán tâm
mình.
Bài tọa đàm cũng tiếp nối chủ đề sám hối của kỳ trước. Theo thầy, sám
hối không chỉ là đọc những bài kinh sám mà cốt lõi là sửa đổi lỗi lầm, gìn giữ
thân khẩu ý và không tái phạm. Kinh Vô Lượng Thọ dạy phải khéo giữ khẩu nghiệp,
thân nghiệp và ý nghiệp. Biết giữ gìn lời nói, không nói lỗi người, giữ oai
nghi và nuôi dưỡng tâm hiền lành, thanh tịnh chính là thực hành sám hối trong
đời sống.
Thầy đặc biệt nhắc đến việc phê bình lỗi lầm của người khác, kể cả
người xuất gia. Theo lời giảng, người tu nên chú trọng sửa mình, không để tâm
chạy theo thị phi và phán xét. Nếu cứ đọc kinh sám hối nhưng vẫn thường xuyên
tạo nghiệp bằng thân, miệng và ý thì việc sám hối chưa chuyển thành sự sửa đổi
thực sự.
Đối với người tu Tịnh Độ, thầy nhấn mạnh cách thực hành là không để tâm
mãi đối diện với nghiệp cũ, mà hướng về Phật, niệm Phật và nguyện vãng sanh.
Sám hối vẫn cần thiết, nhưng không nên biến việc nhớ lại lỗi lầm thành mối bận
tâm chính, khiến tâm chìm trong mặc cảm và lo sợ. Niệm Phật với lòng chân
thành, đồng thời sửa đổi hành vi, mới là điều cần duy trì.
Thầy dẫn lời các bậc Tổ sư để làm rõ công đức của niệm Phật: buông bỏ
thân tâm và thế giới là đại bố thí; niệm Phật không khởi tham, sân, si, mạn là
đại trì giới; không chạy theo thị phi là đại nhẫn nhục; niệm Phật liên tục,
không xen tạp là đại tinh tấn; tâm không tán loạn là đại thiền định; không bị
các pháp khác mê hoặc là đại trí huệ.
Qua đó, thầy khẳng định sức mạnh của câu A-di-đà Phật theo giáo nghĩa
Tịnh Độ, dẫn lời kinh về nguyện lực tiếp dẫn của Phật đối với chúng sanh có
lòng tin và nguyện vãng sanh.
Thông điệp cuối cùng là: đừng chao đảo, đừng xen tạp, hãy giữ
vững một câu A-di-đà Phật. Người tu cần lấy niệm Phật cầu vãng sanh
làm hướng chính, lấy việc sửa đổi lỗi lầm và gìn giữ thân khẩu ý làm công phu
hằng ngày. Khi tín nguyện kiên định và tâm không chạy theo quá nhiều hướng,
người tu mới có thể chuyên tâm đi đúng con đường mình đã chọn.
---
46. Tóm tắt Tọa đàm 46
Trong tọa đàm này, thầy Diệu Âm trả lời câu hỏi về sự thuận lý, nghịch
lý của pháp niệm Phật cầu vãng sanh. Theo thầy, pháp môn niệm Phật là chánh
pháp Đức Phật để lại; điều trở ngại không nằm ở pháp môn mà ở chỗ người tu chưa
đủ niềm tin, không phát nguyện vãng sanh tha thiết hoặc còn hướng tâm cầu những
lợi ích khác trong lục đạo luân hồi.
Thầy nhấn mạnh rằng người đã chọn pháp môn Tịnh Độ cần giữ vững tín,
nguyện, hạnh, chuyên tâm niệm câu A-di-đà Phật, không để tâm chạy theo quá
nhiều phương pháp. Nếu vừa niệm Phật vừa lo tìm cách khác để tiêu trừ nghiệp
chướng, người tu có thể tự làm suy yếu niềm tin vào nguyện lực của Phật
A-di-đà.
Từ đó, thầy tiếp tục phân tích việc sám hối. Theo lời giảng, sám hối
không chỉ là tụng những bài kinh sám, mà quan trọng hơn là sửa đổi lỗi lầm và
giữ gìn thân, khẩu, ý. Thầy cho rằng người niệm Phật không nên quá chú trọng
vào việc nghĩ mình nghiệp chướng nặng nề, rồi liên tục tìm cách đối trị nghiệp.
Thay vào đó, hãy hướng tâm về Phật, thành tâm niệm Phật và nguyện sinh về Tây
Phương Cực Lạc.
Thầy dẫn lời các vị Tổ sư để củng cố quan điểm rằng người tu cần tin
sâu vào câu Phật hiệu. Thầy cũng nhắc đến câu chuyện vua A-xà-thế, người phạm
những tội nặng nhưng theo cách trình bày của thầy, nhờ thành tâm niệm Phật và
nguyện vãng sanh mà được sinh về Tịnh Độ. Qua đó, thầy muốn nhấn mạnh rằng
người tu không nên tự đánh mất hy vọng chỉ vì nghĩ mình đã tạo nhiều nghiệp
xấu.
Một điểm đáng chú ý là thầy phân biệt giữa việc sử dụng các nghi thức
sám hối để cầu tiêu tai, giải nạn với việc xem đó là con đường chính để thành
tựu vãng sanh. Thầy đề cập đến Lương Hoàng Sám và Thủy Sám, cho rằng đây là
những nghi thức hình thành về sau, không phải những bộ kinh do chính Đức Phật
thuyết giảng. Theo quan điểm của thầy, người tu có thể thực hành các nghi thức ấy,
nhưng không nên vì vậy mà xem nhẹ pháp trì danh niệm Phật.
Thầy cũng nhấn mạnh ý nghĩa của câu “Nhất thiết duy tâm tạo”: tâm
thường hướng về điều gì thì dễ bị điều ấy chi phối. Nếu cứ nghĩ mình đầy nghiệp
chướng, lo sợ nghiệp báo và những chướng ngại lúc lâm chung, người tu có thể
rơi vào bất an. Ngược lại, thường xuyên nhớ Phật, niệm Phật và hướng về Tây
Phương sẽ giúp tâm có chỗ nương tựa vững vàng hơn.
Đối với đạo tràng chuyên tu niệm Phật, thầy xác định mục tiêu chính là
giúp mọi người nhiếp tâm vào câu A-di-đà Phật. Người tu có thể lễ Phật, tụng
kinh và làm các việc thiện, nhưng cần biết sắp xếp sao cho không đánh mất công
phu chính.
Thông điệp xuyên suốt tọa đàm là: đừng để mặc cảm nghiệp chướng
làm lung lay niềm tin; hãy chân thành sửa lỗi, giữ gìn thân khẩu ý và kiên định
niệm Phật cầu vãng sanh. Theo lời giảng của thầy, một câu A-di-đà Phật
chính là trọng tâm của pháp tu, từ sám hối, tích lũy phước đức đến hướng đến
giải thoát.
---
47. Tóm tắt Tọa đàm 47
Trong phần tổng kết trước ngày kết thúc chương trình 48 ngày, thầy Diệu
Âm nhấn mạnh rằng hộ niệm chính là sự ứng dụng triệt để ba điều kiện Tín
– Nguyện – Hạnh. Người tu cần tin sâu, nguyện thiết tha về Tây Phương
Cực Lạc và chuyên tâm niệm A-di-đà Phật. Khi niềm tin chưa vững, người ta dễ
chạy theo nhiều phương pháp khác nhau, khiến công phu không chuyên nhất và mục
tiêu vãng sanh bị lung lay.
Thầy dẫn lời Ngẫu Ích Đại Sư để cảnh tỉnh người tu về sự tạp tu: thấy
người khác ngồi thiền thì muốn học thiền, thấy người khác sám hối thì chạy theo
tụng kinh sám, thấy người khác trì chú lại muốn thực hành theo. Tâm cứ thay đổi
như người đi hết hướng đông rồi sang hướng tây, cuối cùng không đi thẳng đến
đích. Theo thầy, người đã chọn pháp môn Tịnh Độ cần đặt trọn tâm vào câu
A-di-đà Phật, không vì nghi ngờ mà tìm thêm những con đường khác.
Thầy nhắc đến câu chuyện Ngẫu Ích Đại Sư từng là người tu thiền và có
lúc xem nhẹ pháp niệm Phật. Sau một cơn bệnh nguy kịch, Ngài suy nghĩ về việc
nếu mình chết thì sẽ đi về đâu. Khi đọc lại Kinh A-di-đà, Ngài tỉnh ngộ, nhận
ra đây là con đường giải thoát và soạn bộ A-di-đà Kinh Yếu Giải. Câu
chuyện được nêu lên để nhắc người tu đừng xem thường câu Phật hiệu và bộ kinh
ngắn gọn mà mình đã có duyên gặp được.
Thầy cũng nhấn mạnh rằng gặp được pháp môn niệm Phật là một nhân duyên
quý báu. Thay vì chỉ mong có phước báo trong cõi người hoặc các cảnh giới lành
của luân hồi, người tu nên phát nguyện tiến thẳng đến Tây Phương Cực Lạc, hướng
đến thành tựu Phật đạo. Nếu đã có phương tiện đi thẳng mà vẫn mải mê tìm cầu
những điều khác, chẳng khác nào đã lên đến đỉnh tháp rồi lại tự trượt xuống.
Để làm rõ ý này, thầy giảng bài kệ của Quốc sư Trung Phong trong Tam
Thời Hệ Niệm:
Tiện tựu kim triều thành Phật khứ
Lạc Bang hóa chủ dĩ hiềm trì
Nả khan cánh dục chi hồ giả
Quản thủ luân hồi, một liễu thời.
Thầy tạm dịch:
Hôm nay, ta đi làm Phật
Lạc Bang hóa chủ đã chê muộn màng
Tham chi nghiên cứu luận bàn
Đời đời kiếp kiếp lang thang sáu đường.
Bài kệ nhắc nhở rằng nay đã gặp pháp môn có thể nương theo để cầu vãng
sanh, thì không nên tiếp tục ham thích những điều khiến tâm phân tán, từ văn
chương, triết lý đến việc tìm đủ cách tiêu trừ nghiệp chướng. Sự tìm cầu không
có điểm dừng có thể khiến người tu đánh mất phương hướng và tiếp tục luân hồi.
Cuối cùng, thầy khuyên người tu phải có ý chí kiên định, không dễ bị
lay chuyển. Thầy dẫn lời Thiện Đạo Đại Sư để nhấn mạnh rằng dù gặp những lời
khuyên khiến mình dao động, vẫn phải giữ vững niềm tin nơi câu A-di-đà Phật và
nguyện cầu vãng sanh.
Thông điệp chính của tọa đàm là: đã gặp pháp môn niệm Phật thì
hãy quyết lòng đi thẳng, đừng tự làm mình chao đảo bởi sự xen tạp. Giữ
vững Tín – Nguyện – Hạnh, chuyên tâm niệm Phật và không thoái chuyển chính là
điều thầy nhắc nhở người tu cần thực hành trong đời này.
Nam-mô A-di-đà Phật.
---
48. Tóm tắt Tọa đàm 48
Trong buổi cuối cùng của loạt chương trình “Hộ Niệm Là Một Pháp Tu”,
thầy Diệu Âm nhấn mạnh rằng muốn cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, người tu cần
giữ vững ba điều kiện căn bản: Tín – Nguyện – Hạnh. Thầy dẫn
lời các vị Tổ sư Tịnh Độ khuyến khích tinh tấn niệm Phật, đồng thời nhắc rằng
số lượng câu niệm không thể thay thế cho lòng tin chân thật, nguyện thiết tha
và sự chuyên tâm hành trì.
Trọng tâm của buổi tọa đàm là giới thiệu chương trình “Cửu phẩm
liên đài vãng sanh công cứ”, được thầy cho biết đã ấp ủ trong mười năm
và dịch từ tài liệu của các vị Tổ Tịnh Độ Trung Hoa. Chương trình gồm mười công
cứ: một công cứ niệm Phật báo đáp bốn trọng ân, trong đó có ân cha mẹ và ân
Phật Tổ; chín công cứ còn lại tương ứng với chín phẩm vãng sanh.
Theo hướng dẫn của thầy, người thực hành niệm đủ số câu Phật hiệu theo
quy định rồi đánh dấu vào công cứ. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải chạy
theo số lượng mà là thành tâm, nhiếp tâm vào câu A-di-đà Phật. Nếu chỉ cố niệm
thật nhanh để đạt con số mà thiếu sự chuyên chú thì công cứ không đạt được mục
đích.
Thầy nhấn mạnh ba điều kiện cần có khi thực hành:
·
Tín: Tin chắc niệm Phật có thể được vãng sanh, tin vào
nguyện lực tiếp dẫn của Phật A-di-đà, không tự cho rằng nghiệp chướng của mình
quá nặng nên Phật sẽ bỏ quên.
·
Nguyện: Tha thiết cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, không để
những mong cầu khác lấn át nguyện chính.
·
Hạnh: Tinh tấn niệm A-di-đà Phật, tránh xen tạp và giữ tâm
chuyên nhất.
Một điểm đặc biệt quan trọng là công cứ không có nghĩa tự đóng cửa tu
riêng. Theo lời thầy, người thực hành cần kết hợp công phu cá nhân với việc
cộng tu tại đạo tràng, có sự hướng dẫn và hỗ trợ của đại chúng. Thời gian cộng
tu không được tính vào số lượng công cứ cá nhân; hai hình thức tu tập cần song
hành, không vì công cứ mà bỏ sinh hoạt chung. Việc thực hiện phải tùy sức, tùy
duyên, không nóng vội nhưng cần bền bỉ và chân thành.
Khép lại 48 buổi tọa đàm, thầy khuyến khích mọi người quý trọng cơ
duyên gặp được pháp môn Tịnh Độ, thực hành ngay từ khi còn khỏe mạnh, tự mình
niệm Phật và cùng đại chúng nâng đỡ nhau. Công cứ là phương tiện hỗ trợ công
phu, không thay thế Tín – Nguyện – Hạnh.
Hộ niệm không chỉ là trợ duyên lúc lâm chung, mà là
một pháp tu cần chuẩn bị từ hôm nay. Giữ vững Tín – Nguyện – Hạnh, chuyên tâm
niệm Phật và nương tựa đạo tràng chính là tinh thần xuyên suốt của hành trình
48 buổi.

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét